Travmaya Bağlı Disosiyasyon İle Başaçıkmak
Uyğundur
- Dissosiativ pozuntu diaqnozu olan və ya bu simptomları özündə müşahidə edən, terapiya prosesində olan oxuculara
- Travma terapiyası ilə məşğul olan klinisyenlərə, bu sahədə struktur təlim materialı axtaranlara
- "Mən niyə bəzən özümü özümə yad hiss edirəm?" sualına elmi, klinik əsaslı cavab axtaranlara
Uyğun deyil
- Sırf nəzəri/akademik oxu axtaranlara — kitab birbaşa praktik məşq və "ev tapşırığı" formatındadır
- Ağır travma mövzularına hazır olmayan, terapevt dəstəyi olmadan müstəqil oxumaq istəyənlərə (kitab məhz terapiya ilə paralel istifadə üçün nəzərdə tutulub)
- Yüngül, əyləncəli oxu axtaranlara — bu, klinik təlim kitabıdır
Müəlliflər fəsilə "bütünləşmə" (inteqrasiya) anlayışını izah etməklə başlayır — dissosiasiyanı anlamaq üçün əvvəlcə onun əksini tanımaq lazımdır. Bütünləşmə, şəxsiyyətin bütün fərqli tərəflərinin (özünüdərketmə daxil olmaqla) ardıcıl işləyən vahid bir bütöv halında təşkil olunmasıdır — hər birimiz təcrübələrimizi vahid həyat hekayəsi və sabit "mən" hissi ilə birləşdirmək üçün təbii meyllə doğuluruq.
"Özünüdərketmə" bölməsində müəlliflər izah edir ki, inkişaf boyu tədricən həyat təcrübələrimizi zaman və şəraitlər arasında özünüdərketməmizlə birləşdirməyi öyrənirik — "Mən mənəm, uşaq, yeniyetmə, yetkin, valideyn, işçi olaraq özüməm" hissi. Bu bacarıq bizə çətin şəraitlərdə belə "bu təcrübələr mənə aiddir" deyə bilmək imkanı verir.
Dissosiasiya isə bu özünüdərketməyə müdaxilə edən ciddi bir bütünləşmə uğursuzluğudur. Travma yaşandıqda bütünləşdirmə qabiliyyəti xroniki şəkildə poza bilər — xüsusilə uşaqlıq travması, çünki uşaqların bütünləşdirmə qabiliyyəti yetkinlərdən daha məhduddur və hələ inkişaf mərhələsindədir. Müəlliflər vurğulayır ki, hər bütünləşmə uğursuzluğu dissosiasiya ilə nəticələnmir — dissosiasiya konkret olaraq paralel təcrübəyə sahib olmaq və onu inkar etməkdir: "bir parçanız bir təcrübəyə sahibkən, başqa bir parçanız sahib deyil".
"Şəxsiyyətin dissosiativ hissələri" bölməsi bu bölünmüş özünüdərketmə və reaksiya nümunələrini izah edir — dissosiativ pozuntusu olan insan uşaqlığının ağrılı xatirələrini "mənə aid deyil" kimi yaşaya bilər: "O pis təcrübələri mən yaşamadım, mən o kiçik qız deyiləm". Bu "mən deyiləm" təcrübəsi dissosiativ pozuntuların özəyini təşkil edir.
Fəsil "Xroniki Dissosiasiyanın Kökənləri" bölməsi ilə davam edir — dissosiasiya adətən emosional dəstəyin olmadığı şəraitdə, təcrübə şəxsin onu tam bütünləşdirə bilməyəcəyi qədər təhdidedici olduqda inkişaf edir. Erkən uşaqlıq travması yaşayanlarda xroniki dissosiativ hissələr "sağ qalma strategiyası"na çevrilə bilər — bu, bir tərəfdən indiki və keçmiş həddindən artıq stressli təcrübələrdən qorunmağa imkan versə də, digər tərəfdən şəxsin bir hissəsini "sıxışmış" vəziyyətdə saxlayır.
Müəlliflər oxucuya əminlik verir ki, dissosiasiyanı anlama və onunla baş çıxma səyahətində dərhal ağrılı keçmişə fokuslanmaq lazım deyil — ilk hədəf gündəlik həyatda daha yaxşı hiss etmək üçün öz dissosiativ tərəflərini mənalandırmaq və onlarla daha effektiv baş çıxmağı öyrənməkdir. Keçmişi həll etmək yalnız indiki anda həm xarici, həm daxili dünya ilə baş çıxmağı öyrəndikdən sonra baş verir.
- Mətn klinik dəqiqliklə yazılıb, amma birbaşa oxucuya (xəstəyə) müraciət edən, isti tondadır — quru akademik dil deyil
- Hər konsepsiya konkret sitatlarla ("Mən mənəm...", "O pis təcrübələri mən yaşamadım...") canlandırılır
Travmanın bədən və beyinə təsiri mövzusunda geniş tanınan, oxşar klinik-populyar kitab
Eyni müəlliflərin struktur dissosiasiya nəzəriyyəsinə həsr olunmuş daha akademik əvvəlki kitabı
Kitab 6 hissəyə bölünüb: dissosiasiyanı anlamaq (simptomlar, TSSB), dissosiasiya ilə baş çıxmaq üçün ilk bacarıqlar (daxili təcrübə fobiyası, təhlükəsizlik hissi qurmaq), gündəlik həyatın yaxşılaşdırılması (yuxu, qidalanma, istirahət).
Sonrakı hissələr travmatik tetikləyicilər və xatirələrlə baş çıxmağı, duyğuları və koqnitiv təhrifləri anlamağı əhatə edir — hər hissə "bacarıqların nəzərdən keçirilməsi" bölməsi ilə bitir.
Kitab "İrəli Baş Çıxma Bacarıqları" hissəsi ilə tamamlanır — qəzəb, qorxu, utanc və günahla baş çıxmaq, daxili "uşaq hissələri"nin ehtiyacları və özünə zərər vermə davranışı ilə işləmək kimi mövzuları əhatə edir.
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
