Vegan Yaşam for Dummies

Ceymison kitabı birbaşa oxucunun motivasiyasından başlayır: heyvan hüquqları, sağlamlıq, planetin qorunması. Veqanı «sərt vegetarian» kimi tanımlayır — ət, balıq, süd, yumurta, bal, eləcə də heyvanlar üzərində sınaqdan keçirilmiş məhsullardan imtina edən adam. Giriş hissəsi kitabın necə oxunacağını izah edir: hər hissə müstəqildir, istəyən birbaşa reseptlərə keçə bilər. Bu «for Dummies» formatının güclü tərəfidir — 380 səhifəlik kitab ensiklopediya kimi işlədilə bilər, məsləhət, xəbərdarlıq və «texniki məlumat» ikonları isə vacib yerləri seçməyə kömək edir.

Üçüncü fəsil ən ağıllı fəsillərdən biridir, çünki sürətli və tədrici keçidin müsbət və mənfi tərəflərini açıq müqayisə edir. Müəllif etiraf edir ki, bir anda keçid pul baxımından baha ola bilər — dəri divanı, yun paltarları, kosmetikanı atmaq evi «köçməyə hazır» vəziyyətə salar. Tədrici keçid üçün praktik təklifi sadədir: hər həftə bir heyvan məhsulundan imtina edin və onu nə ilə əvəz edəcəyinizi öyrənin. Merdivendən yıxılan adamın merdivendən imtina etməməsi haqqında zarafatcıl müqayisə kitabın tonunu yaxşı göstərir.

Amma elə bu fəsildə kitabın ən zəif yeri görünür. Müəllif iddia edir ki, heyvan məhsullarından imtina edəndə bədən «özünü təmizləməyə» başlayır və bu «detoks» baş ağrısı, sızanaq, halsızlıq, menstruasiya gecikməsi kimi «simptomlarla» özünü göstərir; hətta bəzilərinin «bir neçə günlük ağır detoks»u həftələrlə gözləməyə üstün tutduğunu yazır. Bu, elmi əsası olmayan populyar təsəvvürdür: qaraciyər və böyrəklər toksinləri hər gün təmizləyir, pəhriz dəyişikliyindən sonra görünən narahatlıqlar əsasən lifin artmasından, kalori çatışmazlığından və ya başqa səbəblərdən ola bilər. Müəllifin əvvəlki kitabının adının «Böyük Amerika detoks pəhrizi» olduğunu nəzərə alsaq, bu mövqe təəccüblü deyil, amma oxucu bu hissəyə tənqidi yanaşmalıdır.

Vitaminlər bölməsi isə əksinə, məsuliyyətlidir. Müəllif açıq yazır ki, B12 nə bitki, nə heyvan tərəfindən deyil, bakteriyalar tərəfindən istehsal olunur, müasir steril qidalardan onu etibarlı şəkildə almaq mümkün deyil və veqan mütləq zənginləşdirilmiş məhsullar və ya əlavələr qəbul etməlidir. Miso, tempe və dəniz yosunlarının «etibarlı mənbə olmadığını» vurğulaması da doğrudur — bu, veqan ədəbiyyatında tez-tez yayılan yanlış fikri düzəldir. Yeganə mübahisəli cümlə «B12 çatışmazlığı yayğın deyil» ifadəsidir: əlavə qəbul etməyən veqanlar arasında o, kifayət qədər tez-tez rast gəlinir.

Türkcə nəşr 2010-cu il orijinalından tərcümədir; bəzi ABŞ markaları, məhsullar və «cruelty-free» etiketləri türk və azərbaycanlı oxucu üçün əlçatan deyil. Ümumilikdə kitab veqanlığa praktik giriş və resept mənbəyi kimi faydalıdır; tibbi iddialar üçün isə həkim və ya dietoloq məsləhəti mütləqdir.

• Ensiklopedik quruluş: istənilən fəsildən başlamaq mümkündür
• Məsləhət, xəbərdarlıq və texniki məlumat ikonları, çoxlu siyahı və cədvəl
• Hər həyat dövrü üçün (hamiləlik, uşaqlar, idmançılar, yaşlılar) ayrıca fəsil