Agnostisizm — Bilinmezliğin İspatı, Bilinirliğin Yokluğu
Uygun
- Dinî/felsefi konularda "evet" ya da "hayır" dışında üçüncü bir konum arayanlara
- Ateizm ile agnostisizm arasındaki farkı net biçimde anlamak isteyenlere
- Kısa, yoğun, "cep" formatında felsefi özet okumayı sevenlere (96 sayfa)
- Huxley, Russell, Dawkins gibi düşünürlerin bu konudaki görüşlerini bir arada görmek isteyenlere
Uygun değil
- Agnostisizmin tarihini değil, doğrudan "Tanrı var mı?" sorusuna cevap arayanlara
- Popüler bilim üslubundan çok akademik-felsefi dili sevmeyenlere
- Din dilinin rasyonelliği (10. bölüm) gibi uzmanlaşmış konulara kadar sabırla okumayanlara
Kitap, terimi kökeninden açarak başlar: 'agnostik' Yunancada 'bilinmeyen/bilinemez' anlamına gelir, ama yazar hemen uyarır ki bu sadece 'bilmiyorum' demek değildir — filozof Alvin Plantinga'nın ayırdığı gibi, popüler anlamda Tanrıya inanmayana ateist, ne inanan ne inanmayana agnostik denir; daha teknik anlamda ise agnostisizm, insan aklının Tanrının varlığı ya da yokluğu konusunda kesin hüküm vermek için yeterli rasyonel zemine sahip olmadığını iddia eder.
Bu iki tanım arasındaki fark önemlidir: birincisi hükümden kaçınmayı, bir tür şüpheciliği ifade eder, ikincisi ise yeterli delil olmadığı için Tanrının varlığını kabul etmemeyi — kitap bunun ateizmden ayırt edilmesinin oldukça zor olduğunu açıkça kabul eder.
Terimi ilk kullanan kişi olarak İngiliz biyolog Thomas Huxley tanıtılır — Huxley bunun nedenini, entelektüel olgunluğa ulaştıkça kendini ateist, teist, panteist, materyalist ya da Hristiyan olarak tanımlamakta giderek daha az kararlı hissettiğini itiraf ederek açıklar.
Bölüm ardından daha eski bir akıma, Gnostisizm'e geçer: antik Mısır, Yunan (Platon, Pisagor), İbrani, Zerdüşt ve erken Hristiyan geleneklerini eklektik biçimde birleştiren, 'gnosis' (sezgi yoluyla elde edilen gizli bilgi) aracılığıyla kurtuluş vaat eden mistik öğreti.
Gnostik metinlerden (Nag Hammadi koleksiyonundaki 'Yuhanna'nın Apokrifi') alıntılarla Tanrı tamamen insandan kopuk, her türlü tasvirin ötesinde, 'bilinemez' bir varlık olarak sunulur — kitap bunun sonraki bölümlerdeki felsefi agnostisizmle hangi kök bağlarını paylaştığını not eder.
- Her bölüm bir düşünüre (Russell, Dawkins, Kenny, Darwin) ayrılmış, bu da yapıyı ders kitabı gibi net ve kolay gezilebilir kılıyor
- Orijinal kaynaklardan (Huxley, gnostik metinler) doğrudan alıntılar bolca kullanılıyor
- "Bir Solukta Sıfırdan" serisinin format gereğine uygun, 96 sayfalık derli toplu hacim
- Akademik titizlikle popüler anlatımı birleştiren orta seviyeli üslup
Aynı serinin ateizme ayrılmış, doğrudan karşılaştırma için faydalı kitabı
Kitabın 3. bölümünde ele alınan, agnostisizme daha keskin bir ateist açıdan yaklaşan klasik
Okunan kısmın sonunda gnostik metinlerden («Yuhanna'nın Apokrifonu») getirilen alıntılarla Tanrı insandan tamamen ayrı, her tür betimlemenin ötesinde, «bilinemez» bir varlık olarak sunulur. Kitap bunun felsefi agnostisizmle kök bağlarının olduğunu belirtir.
Bir sorununuz varsa bize yazın. Yayınevi, yazar, hak sahibi ya da sadece okuyucu — fark etmez. Bu incelemede telif hakkı açısından sorunlu bir şey varsa, inceleme yazarı sitenin kurallarını ihlal etmişse, ya da sadece bir öneriniz ya da şikayetiniz varsa, hey@kitabdanevar.com adresine yazın. Meseleyi mahkemeye taşımadan, kendi aramızda çözmek istiyoruz: başvuruyu 48 saat içinde inceliyor, gerekirse incelemeyi düzeltiyor ya da tamamen kaldırıyoruz.
