Allah, Felsefe ve Bilim

Craig denemesini Leibniz'in ünlü sorusuyla açar: "Neden hiçbir şey yerine bir şeyler var?" Aristoteles'ten Wittgenstein'a kadar birçok düşünürü meşgul etmiş bu sorunun felsefe tarihindeki yerini hatırlatarak, Leibniz'in kendi cevabını sunar — varoluş nedeni kendi içinde olan bir "Zorunlu Varlık" fikri. Craig, bazı ateist filozofların, örneğin Bertrand Russell'ın, bu statüyü Tanrı'ya değil, evrenin kendisine atfettiğini belirtir: "evren sadece vardır, hepsi bu kadar." Craig bunu tatmin edici bulmaz ve denemenin geri kalanını bu iddiaya cevap vermeye ayırır.

Bu noktadan Craig ana argümanını formel şekilde kurar: Kelam Kozmolojik Kanıtı üç basit adımdan oluşur — var olmaya başlayan her şeyin bir nedeni vardır, evren var olmaya başlamıştır, dolayısıyla evrenin bir nedeni vardır. Craig, bu argümanın aslında Orta Çağ Müslüman kelamcılarının (buradan da "kelam" adı) kullandığı bir delil olduğunu ve Batı felsefesine tam da bu gelenekten geçtiğini belirtir. Asıl tartışma ikinci öncül üzerindedir ve Craig onu hem felsefi hem bilimsel delillerle iki ayrı yönden savunur.

Felsefi tarafta Craig, "gerçek sonsuzluğun" fiziksel dünyada var olamayacağını iddia eder — ünlü Hilbert Oteli paradoksuna benzer örneklerle, sonsuz sayıda odası olan, hepsi dolu bir otelin yine de yeni bir misafir kabul edebilmesi gibi mantıksal tuhaflıkların, sonsuzluğun gerçek dünyada var olamayacağını gösterdiğini ortaya koyar. Eğer geçmiş olaylar sonsuz olsaydı, bu türden çelişkiler kaçınılmaz olurdu. Bu yüzden geçmiş sonlu olmalıdır, yani evrenin bir başlangıcı olmalıdır.

Bilimsel tarafta ise Büyük Patlama kozmolojisine — kızıla kaymaya, helyum bolluğuna, 1965'te keşfedilen kozmik arka plan ışımasına — başvurur. En güçlü kanıt olarak 2003'te üç önde gelen kozmoloğun, Borde, Guth ve Vilenkin'in ispatladığı teoremi getirir: genişleyen herhangi bir evren modeli, ilk anlarının fiziksel detaylarından tamamen bağımsız olarak, geçmişte mutlak bir sınıra sahip olmalıdır. Craig'e göre bu ispatın gücü tam da şurada: hangi spekülatif model doğru çıkarsa çıksın sonucu değiştirmiyor. Vilenkin'in kendisi sonucu sert sözlerle bağlar: "Kaçış yok, kozmik bir başlangıç problemiyle yüzleşmek zorundalar" (s. 165).

İkinci bilimsel delil termodinamiğin ikinci yasasından gelir: kapalı bir sistem olarak evren sonunda "ısı ölümü" denen denge durumuna ulaşmalıdır — yıldızlar sönecek, kara delikler buharlaşacak, her şey soğuk ve karanlık bir dengeye düşecektir. Eğer evren sonsuz olsaydı, bu dengeye çoktan sonsuz zaman önce ulaşmış olurdu — ama ulaşmadı, dolayısıyla evrenin bir başlangıcı vardı. Craig bu sonucu fizikçi Paul Davies'in benzer sözleriyle de destekler.

Birinci öncülü savunurken Craig, Paul Davies'in kuantum boşluğundan "nedensiz" oluşum senaryosunu uzun uzadıya inceleyip reddeder — parçacık-karşıt parçacık çiftlerinin "oluşumu" denen kuantum fenomeninin bile aslında enerjinin maddi forma dönüşmesi olduğunu, mutlak yokluktan oluşum olmadığını söyler. Şüpheci bir filozof olan David Hume'un bile 1754'teki bir mektubunda, bir şeyin nedensiz var olabileceğini hiçbir zaman iddia etmediğini, sadece bu ilkenin ispatlanamayacağını öne sürdüğünü hatırlatır.

Denemenin en özgün kısmı son bölümde gelir: Craig, evrenin nedeninin neden "Kişisel bir Yaratıcı" olması gerektiğini argümanlaştırır. Mantık şöyledir: eğer ezeli bir neden sadece mekanik, değişmeyen koşulların işlemesi olsaydı, sonuç da ezeli olurdu — örneğin suyun donmasının nedeni sıfırın altındaki sıcaklıksa ve sıcaklık ezelden beri sıfırın altındaysa, su da ezelden beri donmuş olurdu. Zamansal bir sonucun ezeli bir nedenden çıkabilmesinin tek yolu, nedenin özgür iradeyle seçim yapan kişisel bir fail olmasıdır — ezelden beri oturan birinin ayağa kalkmayı seçmesi gibi.

Craig denemeyi tamamlarken, evrenin nedeninin nedensiz, maddi olmayan, ezeli, değişmez, zamansız ve özgür iradeli bir Fail olması gerektiği sonucuna varır ve buradan, Kelam Kozmolojik Kanıtı'na dayanarak, Tanrı'nın varlığına inanmanın akılcı olduğunu iddia eder.

• 6 bağımsız deneme, toplam 256 sayfa — her biri ayrı bir felsefi makale formatında, geniş dipnot ve kaynakça aparatıyla.
• Craig'in denemesi klasik analitik felsefe üslubunda yazılmıştır: önce argüman formel adımlarla kurulur, sonra her öncül ayrıca savunulur.
• Bilimsel atıflar (Vilenkin, Davies, Hawking) doğrudan kaynaktan alıntılanır ve dipnotlarda tam olarak gösterilir.
• Çeviri (Zikri Yavuz) felsefi terminolojiye sadık kalır, ama bu yüzden bazen ağır okunur.
• Kitabın başındaki yazar özgeçmişleri her denemeye başlamadan önce okunmaya değer — yazarların akademik arka planını netleştiriyor.