Avrupa Uygarlıkları — Cermen, Roma, Vizigot, Hunlar, Lombardlar, Vikingler
Uygun
- Erken Ortaçağ Avrupa'sının siyasi kronolojisini kısa ve tutarlı biçimde okumak isteyenlere
- Tarih müfredatındaki «Kavimler Göçü» konusunu tekrar etmek isteyen öğrencilere
- Dizinin diğer «uygarlıklar» kitaplarını okumuş okurlara
Uygun değil
- Kültür, sanat, ekonomi ve gündelik hayat tarihi arayanlara — kitap neredeyse tamamen siyasi-askeri tarih
- Kaynakları ve tartışmalı noktaları gösterilmiş akademik bir metin bekleyenlere
- Hunların kökeni gibi konularda tarafsız, uluslararası bilimsel bir bakış isteyenlere
Giriş Kavimler Göçü'nü Hunların 374-375'te İtil'i geçerek Ostrogotları ve Vizigotları batıya sıkıştırmasıyla açıklıyor ve göçün bugünkü İspanyolların ve İngilizlerin etnik temelini nasıl biçimlendirdiğini gösteriyor. Bu özet kısa ve açık, ancak bakış açısı açıkça Türkiye tarih ders kitaplarına ait: Avrupa Hunları doğrudan Orta Asya'daki «Kuzey Hun Devleti» ile özdeşleştiriliyor ve «Hun Türkleri» olarak sunuluyor; «Balamber/Balamir», «Uldız/Yıldız» gibi adların Türkçe biçimleri veriliyor. Hunların kökeni ve dili uluslararası bilimsel literatürde tartışmalı bir konu, kitap ise bunu kayıtsız şartsız bir olgu gibi yazıyor.
Birinci bölüm kitabın ana gövdesi ve en iyi kısmı. 395'te I. Theodosius'un ölümüyle imparatorluğun Arkadius ile Honorius arasında bölünmesi, Stilicho, Alarik, 410'da Roma'nın yağmalanması ve 476'da Odoaker'in Romulus Augustulus'u tahttan indirmesi canlı ve olayların sırasını kaybetmeden anlatılıyor. Ardından Cermen kavimlerinin her biri ayrı başlıkla veriliyor: Vizigotların Toulouse'dan Toledo'ya uzanan yolu ve 711'de Guadalete Savaşı, Ostrogotların İtalya'sı ve Büyük Theodorik, Vandalların Kuzey Afrika krallığı ve 455'te Roma'yı yağmalaması, Lombardların İtalya'ya gelişi. Kenar kutularda Theodosius, Alarik, Attila gibi kişilerin kısa biyografileri yer alıyor.
Merovenjler ve Karolenjler kısmı özellikle başarılı: I. Clovis'in Katolikliği kabul etmesinin siyasi önemi, Papalık ile Frank Krallığı arasındaki ittifak, Şarlman'ın 800 yılı Noelinde Roma imparatoru ilan edilmesinin Bizans için ne anlama geldiği ve hatta Şarlman'ın İmparatoriçe İrini'ye evlilik teklifi göndermesi gibi ilginç ayrıntılar yerinde. 843 Verdun Antlaşması, Kapetlerin yükselişi ve I. Otto'nun 962'de taç giymesiyle bölüm Kutsal Roma İmparatorluğu'nun başlangıcına kadar geliyor.
İkinci ve üçüncü bölümler daha kısa. Tarık bin Ziyad'ın 711'de Cebelitarık'ı geçmesi, Musa bin Nusayr'ın seferleri, 732 Poitiers Savaşı, Endülüs Emevi Emirliği ve Halifeliği derli toplu veriliyor; yazar Poitiers yenilgisinden sonra Müslümanların Pireneleri bir daha geçememesini yerinde bir tespitle Endülüs'teki iç karışıklıklarla da ilişkilendiriyor. Anglosakson İngiltere, Büyük Alfred, 793'te Lindisfarne Manastırı'na Viking saldırısı, Rollo ve Normandiya, Slavların yayılışı ve Avar-Hazar hakimiyeti de bu kısımda.
Zayıf yanlar: redaksiyon kusurları ve bazı olgusal hatalar göze çarpıyor. Ostrogotlar kısmında Nedao Savaşı'ndan sonra bağımsızlık kazananlar yanlışlıkla «Vizigotlar» diye geçiyor; Vouillé Savaşı bir yerde 507, başka bir yerde 506 yılı olarak veriliyor; Cermenlerin «Hint-Ari dil grubuna» mensup olduğu söyleniyor, oysa doğru terim Hint-Avrupa. Kuzey Afrika'daki Roma valisi Bonifatius «Bizans'ın valisi» olarak anılıyor. Ciavis», «Belisarus») da az değil.
Sonuç olarak kitap adına uygun bir «uygarlıklar» tarihi değil, erken ve orta Ortaçağ Avrupa'sının kısa bir siyasi kroniği — ama bu alanda dizinin pek çok kitabından daha tutarlı ve faydalı. Sözde bilimsel iddialar yok, tarihler büyük ölçüde doğru ve Türkiye tarih yazımına özgü bazı vurgular göz önünde tutulursa konuya giriş olarak kullanılabilir.
- Her kavim ve hanedan için ayrı başlıklarla bölünmüş kronolojik anlatım
- Tarihi kişiler hakkında kısa biyografik kenar kutuları
- Renkli görseller ve haritalar
Aynı diziden, Roma'nın önceki dönemini kapsayan kitap — sitemizde incelemesi var
Dizinin başka bir kitabı — sitemizde incelemesi var
Antik çağdan Roma'nın çöküşüne kadar klasik, sistemli bir özet — sitemizde incelemesi var
İkinci ve üçüncü bölümler daha kısadır. Tarık bin Ziyad'ın 711'de Cebelitarık'ı geçmesi, Musa bin Nusayr'ın seferleri, 732 Poitiers Savaşı, Endülüs Emevi emirliği ve halifeliği özlü verilir; yazar Poitiers yenilgisinden sonra Müslümanların Pireneler'i bir daha geçmemesini Endülüs'teki iç karışıklıkla da ilişkilendirir. Ardından Anglosakson İngiltere ve Büyük Alfred gelir.
Bir sorununuz varsa bize yazın. Yayınevi, yazar, hak sahibi ya da sadece okuyucu — fark etmez. Bu incelemede telif hakkı açısından sorunlu bir şey varsa, inceleme yazarı sitenin kurallarını ihlal etmişse, ya da sadece bir öneriniz ya da şikayetiniz varsa, hey@kitabdanevar.com adresine yazın. Meseleyi mahkemeye taşımadan, kendi aramızda çözmek istiyoruz: başvuruyu 48 saat içinde inceliyor, gerekirse incelemeyi düzeltiyor ya da tamamen kaldırıyoruz.
