Finansör
Uygun
- Amerikan edebi natüralizmine ve 19. yüzyıl "kapitalist baronları" dönemine ilgi duyanlara
- Ahlaki açıdan karmaşık, güç/para tutkusuyla hareket eden karakterlerin analizini sevenlere
- Tramvay kralı Charles Yerkes'in gerçek tarihine merak duyanlara
- Balzac/Zola tarzı yoğun, toplumsal-analitik nesri sevenlere
Uygun değil
- Hızlı tempolu bir olay örgüsü arayan okurlara — Dreiser'ın temposu bilinçli olarak yavaş ve betimleyicidir
- Net bir "kahraman"ı olan, ahlaki açıdan basit bir hikâye isteyenlere
- 19. yüzyıl Amerikan bankacılık sistemine aşina olmayıp finansal ayrıntıların ilk başta ağır gelebileceğini düşünenlere
Dreiser, Frank Algernon Cowperwood'u 1830'lu yılların Philadelphia'sında — telefonun, telgrafın, hatta posta pulunun bile olmadığı bir dünyada — tanıtıyor. Babası Henry Worthington Cowperwood ihtiyatlı, orta düzeyde başarılı bir banka memurudur; aile sakin, rahat bir hayat sürer.
Genç Frank kitaplara değil, dünyanın nasıl işlediğine meraklıdır — ekonomiye ve gözleme hevesli, doğal lider karakterli bir çocuktur. Bu merak onu, babasının bankasına giderken her gün gördüğü balık pazarındaki bir akvaryuma çeker.
Akvaryumda bir ıstakoz ve tuzağa düşmüş bir mürekkep balığı vardır. Frank günlerce izler: ıstakoz yem alamadığı için mürekkep balığını "haklı avı" olarak yavaş yavaş parçalar, sonunda tamamen yer. Bu sahne Frank'te derin bir etki bırakır — "hayat nasıl işliyor?" sorusuna kendi cevabını bulur: canlılar birbirini yer, güçlü zayıfı alt eder.
Çocuk zihni bu kuralı hemen insan toplumuna aktarır — kölelik, savaşlar, "insanların insanları öldürmesi" düşüncesine. Babası bu gözleme kayıtsız kalır, annesi ise sadece "git ellerini yıka" der — kimse çocuğun çıkardığı sonucun ağırlığını fark etmez.
Dreiser bu sahneyi rastgele bir çocukluk anısı olarak değil, tüm romanın (ve Cowperwood'un sonraki acımasız finans kariyerinin) felsefi tezi olarak kurar — güçlünün zayıfı yutması doğanın kuralıysa, insan da bu kuraldan muaf değildir.
İkinci bölüm Cowperwood ailesinin Buttonwood Sokağı'ndaki sakin, küçük-burjuva hayatını betimler — babasının durumunun yavaş yavaş iyileşmesi, ailenin nüfuzlu bankacılık çevreleriyle tanışması. Bu, Frank'in gelecekteki acımasız yükselişinin sessiz, sıradan başlangıç noktasıdır.
- Dreiser'ın natüralist üslubu — yoğun, neredeyse belgesel bir titizlikle 1830'ların Philadelphia'sının kentsel dokusunu ve bankacılık dünyasını betimliyor
- Yazar ahlaki yargıdan kaçınıyor — olaylar kendini anlatıyor, karar okura kalıyor
- Akvaryum sahnesi, Amerikan realizminde sembolik/alegorik sahne kurmanın erken, ünlü bir örneğidir
- Gerçek bir tarihi kişiye (Charles Yerkes) dayanan ama edebi özgürlükle yazılmış bir "faction" (gerçek+kurgu) yaklaşımı
Aynı yazarın diğer büyük natüralist eseri, farklı bir toplumsal acımasızlık temasıyla
Amerikan rüyası, para ve güç tutkusunun ahlaki bedeli konusunda paralel bir eser
19. yüzyıl Amerikan iş dünyasının ahlaki ikilemlerini betimleyen diğer bir klasik
Kısa cevap: Cowperwood, şehir hazinesinden alınan 60 bin dolarlık çek yüzünden mahkemede suçlu bulunur ve dört yıl üç ay hapis cezası alır. 13 ay sonra affedilerek serbest kalır, 1873 mali çöküşünde yeniden milyoner olur ve Aileen ile Chicago'ya taşınır.
Davada suçlama dört maddeden oluşur (hırsızlık, zimmete geçirme ve bunların çekle ilgili biçimleri). Stener tanıklığında, Cowperwood'un ondan 300 bin dolar daha istediğini ve vermezse ikisinin de mahvolacağını söylediğini anlatır. Avukat Steger ise Cowperwood'u siyasetçilerin günah keçisi olarak sunar. Cowperwood da kendi tanıklığını verir. Jüri gece yarısından sonra tüm maddelerde «suçlu» kararı verir ve Cowperwood birkaç gün boyunca Şerif Jaspers'ın kiraya verdiği bir odada, ilçe cezaevinde kalır.
Bu arada Butler'ın kızı Aileen, babasına not bırakıp evden ayrılır; Butler Cowperwood'a gider, Cowperwood da Aileen'i getirip babasına teslim eder. İlişkileri hakkındaki söylentiler şehre yayılır. Eyalet Yüksek Mahkemesi 11 Şubat 1872'de yeni yargılama talebini 3'e 2 oyla reddeder, iki yargıç (Marvin ve Rafalsky) karşı oy yazar. Yargıç Payderson Cowperwood'a dört yıl üç ay hapis ve 5.000 dolar para cezası verir; Stener'e dört yıl dokuz ay verilir.
Cowperwood Doğu Hapishanesi'nde 3633 numaralı mahkûm olur ve hücreye başına bir torba geçirilerek götürülür. Gardiyan Desmas ona sandalye örmeyi verir; gözetmen Bonhag para karşılığı kolaylık sağlar ve Aileen hücrede onu ziyaret eder. Cowperwood onun omzunda ağlar. Dört ay sonra karısı Lillian'a boşanmak istediğini söyler, Lillian ise reddeder.
Altı ay sonra Butler çalışma odasında koltukta otururken ölür. 1873 Mart'ının başında vali, Stener'le birlikte Cowperwood'u da affeder ve Cowperwood yalnızca 13 ay yattıktan sonra çıkar. 18 Eylül 1873'te Jay Cooke bankası kapanır; başlayan çöküşte Cowperwood, Wingate & Co aracılığıyla hisse satarak birkaç gün içinde yeniden milyoner olur. Üç ay sonra Chicago'ya gider; iki yıl sonra Lillian'a sessiz bir boşanma verilir, Aileen ise annesine Cowperwood'la evlenmek istediğini söyleyip onunla birlikte Philadelphia'yı terk eder.
Bir sorununuz varsa bize yazın. Yayınevi, yazar, hak sahibi ya da sadece okuyucu — fark etmez. Bu incelemede telif hakkı açısından sorunlu bir şey varsa, inceleme yazarı sitenin kurallarını ihlal etmişse, ya da sadece bir öneriniz ya da şikayetiniz varsa, hey@kitabdanevar.com adresine yazın. Meseleyi mahkemeye taşımadan, kendi aramızda çözmek istiyoruz: başvuruyu 48 saat içinde inceliyor, gerekirse incelemeyi düzeltiyor ya da tamamen kaldırıyoruz.
