İstihbarat & Güvenlik Sözlüğü
Uygun
- Uluslararası ilişkiler, güvenlik ve istihbarat alanındaki öğrenci ve araştırmacılara
- Haberlerde ve analizlerde geçen terimleri (hibrit savaş, dezenformasyon, açık kaynak istihbaratı) doğru anlamak isteyenlere
- Türkçe istihbarat ve güvenlik terminolojisini öğrenmek isteyenlere
Uygun değil
- İstihbarat tarihini hikâye gibi okumak isteyenlere: bu bir sözlüktür, düzyazı değil
- Casus romanı ya da gerçek operasyonların ayrıntısını arayanlara
- Sözlüğün baştan sona sırayla okunmasını bekleyenlere: kitap arama ve başvuru içindir
Sözlük her maddede İngilizce karşılık, tanım, kaynağa atıf ve «Ayrıca bkz.» göndermesi verir. İlk maddeler çağdaş güvenliğin farklı yüzlerini gösterir: «ABD İç Güvenlik Bakanlığı» 11 Eylül saldırılarından sonra, 2002'de «İç Güvenlik Yasası» ile kurulmuş, Sahil Güvenlik, Gizli Servis ve Sınır Devriyesi dahil 22 federal kurumu bünyesine katmış ve 1947 tarihli Ulusal Güvenlik Yasası'ndan sonra federal hükümeti en kapsamlı yeniden yapılandıran yasa sayılmaktadır. «ABD Siber Savaş Komutanlığı» 2009'da kurulmuş, 2018'den itibaren bağımsız muharip komutanlık olmuş ve dört alt birimden oluşmaktadır.
«Açık Kaynak İstihbaratı» (OSINT) televizyon, radyo, internet, akademik raporlar ve sosyal medya gibi kamuya açık kaynakların analizidir; kaynağa göre analiste sunulan malzemenin yaklaşık %80'ini oluşturur. «Ajan» maddesi uzundur ve türleri sıralar: uyuyan ajan (hedef ülkeye yerleştirilip «uyandırılana» kadar hareketsiz kalır), ajan provokatör (örgüte sızıp zarar verici eylemlere teşvik eder), çift taraflı ajan, gizli ajan, yerinde ajan (kendi inisiyatifiyle başka istihbarata hizmet eder), nüfuz ajanı, hayali ajan ve serbest istihbarat ajanı (stringer, yalnızca para için çalışır, en az güvenilir kişidir).
«Ajanların Motivasyon Kaynakları (MICE)» maddesi bir kişiyi yabancı istihbarat adına çalışmaya ikna eden dört etkeni gösterir: para (Money), ideoloji (Ideology), taviz verme/zorlama (Compromise) ve ego (Ego); ego durumunda kişi kendi istihbaratında takdir edilmediğini hissederse taraf değiştirebilir. «Ağ Savaşı» (netwar) siber savaştan farklıdır: siber savaş bilgisayar ağlarını, ağ savaşı ise dezenformasyon ve propaganda yoluyla hedef kitlenin algısını hedefler. «Adli İstihbarat» parmak izi, DNA testi gibi mahkeme için gereken verilerin işlenmesidir.
Diğer maddeler arasında «Adam Kaçırma», «Aktif Destek», «Aktivizm», «Akıllı Sınır» (dijital teknolojilerle sınır güvenliği ve gümrük), «Akustik İstihbarat» (sonar ve gemi izleri) vardır. Kısım «Algı» maddesiyle biter: insanın çevresindeki uyaranlara anlam vermesi ve duyusal verileri zihinsel olarak yorumlaması süreci; bu nedenle birçok psikolog algıyı «gerçek» saymıştır.
- Her maddede İngilizce karşılık, tanım, kaynak ve gönderme vardır; bu da sözlüğü akademik başvuru kaynağı yapar
- «Ayrıca bkz.» göndermeleri kavramlar arasındaki ilişkiyi gösterir ve okuru komşu maddelere götürür
- Maddeler örnekler ve sınıflandırmalarla (ajan türleri, MICE) açıklanır, kuru tanımdan ibaret değildir
- Geniş kaynakça okura daha derin okuma olanağı verir
Aynı yazarın istihbarat kuramı ve teşkilatlanması üzerine ders kitabı
Okunan kısmın sonunda sözlük «Algı» (Perception) maddesine ulaşır: insanın ne gördüğünü, nasıl yorumladığını, neye inandığını ve nasıl davrandığını algı şekillendirir; bu nedenle birçok psikolog onu «gerçek» saymıştır. Bundan sonrası bu incelemenin kapsamı dışındadır.
Bir sorununuz varsa bize yazın. Yayınevi, yazar, hak sahibi ya da sadece okuyucu — fark etmez. Bu incelemede telif hakkı açısından sorunlu bir şey varsa, inceleme yazarı sitenin kurallarını ihlal etmişse, ya da sadece bir öneriniz ya da şikayetiniz varsa, hey@kitabdanevar.com adresine yazın. Meseleyi mahkemeye taşımadan, kendi aramızda çözmek istiyoruz: başvuruyu 48 saat içinde inceliyor, gerekirse incelemeyi düzeltiyor ya da tamamen kaldırıyoruz.
