Kabala: Musevi Mistiklerinin Yolu
Uygun
- Dinler tarihi ve karşılaştırmalı mistisizmle ilgilenenlere
- Kabala hakkında popüler «büyü» kitaplarından farklı, geleneğe sadık bir giriş arayanlara
- Tasavvuf, yoga ve Taoculuk ile Musevi meditasyon yöntemleri arasındaki benzerlikleri merak edenlere
- Kısa, hikâyelerle zengin bir dini-tarihsel kitap isteyen okurlara
Uygun değil
- Eleştirel, akademik bir tarih yazımı bekleyenlere — yazar geleneğe içeriden, sempatiyle bakıyor
- İbranice terimler ve dini kavramlarla dolu bir metinden yorulan okurlara
- Pratik bir «kişisel gelişim» meditasyon rehberi arayanlara
Psikolog Edward Hoffman önsözde kitabın önemini, yazıldığı yıllarda İngilizcede Gershom Scholem'in kuru akademik tarihleri ve Martin Buber'in stilize Hasidik masalları dışında neredeyse güvenilir bir kaynak olmamasıyla, «büyücülerin» Kabala kitaplarının ise yarım gerçeklerle dolu olmasıyla açıklıyor. Hoffman, Epstein'in güçlü tarihsel vurgusunu, kutsal metinlerden doğrudan alıntılarını ve soluk, beden duruşu, canlandırma gibi tekniklerin yoga ve Taoculukla benzerliklerini göstermesini özellikle değerli buluyor.
Giriş on üçüncü yüzyıldan bir anekdotla açılıyor: meditasyon öğrenmek isteyen bir mürit ustaya geliyor; usta ona hakarete uğradığında incinip incinmediğini, övüldüğünde gururlanıp gururlanmadığını soruyor. Mürit «evet» deyince usta onu birkaç yıl dünyevi acı ve zevklerden uzaklaşmaya gönderiyor. Epstein bunun mağarada inzivaya çekilmek anlamına gelmediğini, Musevi mistisizminin gündelik hayatın ortasında — ekmeğe okunan şükran duasında, komşuyla alışverişte, aile hayatında — yaşandığını vurguluyor. Kitabın ana tezi bu: Musevi mistik «ayakları yerde, başı havada» yaşamalıdır.
Girişte yazar Musevi mistisizminin her zaman toplumsal bir nitelik taşıdığını gösteriyor: Sina'daki vahiy bile tek kişiye değil, bütün bir topluluğa inmiştir. Buradan on yedinci yüzyılda İzmir'de kendini Mesih ilan eden Sabetay Sevi'nin toplulukları nasıl dağıttığı, ardından on sekizinci yüzyılda Hasidizmin yükselişi ve sonraki «Tzaddik» kültlerinin yarattığı sorunlar kısaca anlatılıyor. Bu tarihsel arka plan, mistik geleneğin neden gizlilik içinde, ustadan öğrenciye sözlü aktarıldığını açıklıyor.
Birinci bölümün «Gizli Bahçe» kısmı Kabala çalışmayı muhteşem ama tehlikeli bir bahçeye girmeye benzetiyor. Epstein, Talmud'daki ünlü «Pardes» hikâyesini anlatıyor: dört bilgeden Ben Azai bakıp ölüyor, Ben Zoma aklını kaçırıyor, Ben Abuyah dinden dönüyor, yalnızca ruhen tam dengede olan Rabbi Akiva barış içinde girip çıkıyor. «PaRDeS» kelimesinin harflerinin metnin dört anlam katmanını — dış, kinayeli, yorumsal ve gizli — gösterdiği açıklaması kitabın en ilginç ayrıntılarından.
Sonraki kısım on birinci yüzyıl İspanya'sında yaşamış Bahya Ibn Paquda'yı tanıtıyor: «Kalbin Görevleri» eseri, İslam sufilerinin etkisiyle kanunun şekline değil manevi anlamına dikkat çağrısı. Epstein bu etkiyi açıkça belirtiyor; bu da karşılaştırmalı din açısından değerli. Ancak bazı tarihsel ifadeler kesin değil: örneğin Talmud bilgeleri «Ortaçağ'ın ilk yıllarında» yaşamış gibi gösteriliyor, oysa onlar MS 1.–2. yüzyıllara ait; «beş bin yıllık» gelenek iddiası da tarihsel değil, geleneksel bir bakış.
Türkçe çeviri yeterince açık ve bazı İbranice terimler karışık yazılmış. Kitap dini geleneğe sempatiyle, içeriden yazılmış; bu hem güçlü hem zayıf yanı: okur mistik deneyimin ruhunu hissediyor, ama eleştirel bir tarih çözümlemesi elde etmiyor. Konuya ilk giriş olarak değerli.
- Her kısım bir ustanın hayatı ve metinlerinden alıntılarla kurulmuş
- Anekdotlar ve rivayetler soyut mistik kavramları canlandırıyor
- Yoga, Taoculuk ve tasavvufla benzerlikler gösteriliyor
- Sonda İbranice terimler sözlüğü ve kaynakça var
Yahudiliğin tarihine, inancına ve ibadetine daha geniş, akademik bir giriş — sitemizde incelemesi var
Dünya dinlerine soru-cevap biçiminde karşılaştırmalı bir rehber — sitemizde incelemesi var
Okunan kısmın sonunda 11. yüzyıl İspanya'sında yaşamış Bahya ibn Paquda'nın «Kalplerin Görevleri» adlı eseri tanıtılır: İslam sufilerinin etkisiyle yasanın görünüşüne değil, manevi anlamına dikkat çağrısı. Epstein bu etkiyi açıkça belirtir.
Bir sorununuz varsa bize yazın. Yayınevi, yazar, hak sahibi ya da sadece okuyucu — fark etmez. Bu incelemede telif hakkı açısından sorunlu bir şey varsa, inceleme yazarı sitenin kurallarını ihlal etmişse, ya da sadece bir öneriniz ya da şikayetiniz varsa, hey@kitabdanevar.com adresine yazın. Meseleyi mahkemeye taşımadan, kendi aramızda çözmek istiyoruz: başvuruyu 48 saat içinde inceliyor, gerekirse incelemeyi düzeltiyor ya da tamamen kaldırıyoruz.
