Yedikçe Zayıfla ve İnce Kal
Uygun
- Glisemik indeks kavramının popüler tarihiyle ilgilenenlere
- Şekeri ve işlenmiş karbonhidratları azaltmak için yalın kurallar arayanlara
- Diyet kitaplarını eleştirel gözle karşılaştırmak isteyenlere
Uygun değil
- Güncel, kanıta dayalı bir zayıflama rehberi arayanlara
- Diyabet ya da kalp hastalığı olup hekimsiz diyet uygulamak isteyenlere
- Alkolden uzak durması gereken okurlara — kitap yemekle şarap içmeyi öneriyor
Montignac girişte kendi öyküsünü anlatıyor: 1,73 boyundaki babası 120 kiloymuş, kendisi sekiz yaşında şişman bir çocukmuş, ergenlikte alay edilmiş, büyüyünce az yemesine ve çok hareket etmesine karşın kilo alıyormuş. Diyabet üzerine bilimsel yayınları okurken tip 2 diyabetlilerin kan şekeri düşük glusidler yiyerek kan şekerlerini düzelttiğini görüyor, aynı yaklaşımı kendisinde deniyor ve miktarı kısıtlamadan, yalnızca seçim yaparak birkaç ayda 16 kilo veriyor. Yazar hekim değil — bu, kitabın en çok eleştirilen yanlarından biri — ama sonradan çevresinde hekimlerden oluşan bir ekip toplandığını yazıyor.
Birinci bölüm kitabın en iddialı kısmı. Montignac, insan organizmasını bir «kazan»a benzeten kalori modelini «efsane» olarak adlandırıyor: şişmanlar zorunlu olarak çok yemez, sporcular 2000 ile 6000 kalori arasında aynı kiloyu koruyabilir, kalori tabloları kesin değildir. Ona göre düşük kalorili rejim «hayatta kalma içgüdüsünü» harekete geçirir: organizma harcamasını azaltır, rejim bozulur bozulmaz kiloları fazlasıyla geri alır, kadınlarda yeni yağ hücreleri bile üretir. Bölümün ortasındaki kutuda büyük harflerle yazıyor: «Kalori hesabı yapmak saçmalıktır».
Bu argümanların bir kısmı gerçeğe dayanıyor: kilo kaybından sonra metabolizmanın bir miktar yavaşlaması (metabolik adaptasyon) ve diyetlerin uzun vadeli başarısızlığı iyi bilinen olgular; kalori tabloları da gerçekten yaklaşık. Ama buradan «kalori önemsizdir» sonucunu çıkarmak bilimsel olarak yanlış: kontrollü araştırmalar kilo değişimini esas olarak enerji dengesinin belirlediğini, glisemik indeksin etkisinin ise ikincil olduğunu gösteriyor. Bölümdeki «art arda rejimlerden sonra 1000 kalori yiyen birinin 90 kilodan 100 kiloya çıkması» gibi grafikler kaynaksız veriliyor; «şişmanların yalnızca %15'i aşırı yer» istatistiği de insanların yediklerini olduğundan az bildirmeye eğilimli olduğu öz bildirim anketlerine dayanıyor.
Birinci aşamanın kuralları ise pratik açıdan makul: günde üç öğün belirli saatlerde yemek, öğün atlamamak, ara öğünlerden kaçınmak, şekerli içeceklerden uzak durmak, doymuş yağları sınırlayıp zeytinyağı ve balık yağına ağırlık vermek, yavaş ve iyice çiğneyerek yemek, beyaz ekmek yerine tam tahıllı ekmek seçmek. Bu önerilerin çoğu bugün de sağlıklı beslenme rehberlerinde yer alıyor. Tartışmalı olan ise kilo verme aşamasında bile «her yemekte bir kadeh şaraptan ve bir bardak biradan fazla içmemek» koşuluyla alkole izin verilmesi ve meyvelerin katı «serbest-yasak» listeleri (örneğin kahvaltı için muz ve kestane yasaklananlar listesinde).
Sonuç olarak kitap, glisemik indeks kavramını geniş kitlelere tanıtmasıyla tarihsel bir öneme sahip ve şeker-beyaz un karşıtı mesajı bugün de güncel. Ancak temel kuramsal iddiası — kalorinin önemsizliği — güncel bilimce doğrulanmıyor ve kitap hekim ya da diyetisyen görüşünün yerine kullanılmamalı. Türkçe çeviri yer yer yapay ve eski terimli («glusid».
- Açık iki aşamalı yapı ve her aşamanın sonunda kuralların özeti
- Kahvaltı, öğle ve akşam yemekleri için somut menüler ve tablolar
- Yazarın kişisel deneyimiyle kuramsal açıklamanın birleştirilmesi
Bir başka popüler beslenme rehberi — onun da bilimsel ve bilim dışı yanları var
Şekere ve işlenmiş karbonhidratlara karşı çıkan güncel bir diyet kitabı
Gıda seçimlerine kanıt ve risk temelli bakış
Birinci aşamanın kuralları pratik açıdan makuldür: günde üç kez belirli saatlerde yemek, öğün atlamamak, aralarda atıştırmamak, şekerli içeceklerden kaçınmak, doymuş yağları sınırlayıp zeytin ve balık yağını tercih etmek, yavaş yavaş, iyice çiğneyerek yemek, beyaz ekmek yerine tam tahıllı ekmek seçmek.
Bir sorununuz varsa bize yazın. Yayınevi, yazar, hak sahibi ya da sadece okuyucu — fark etmez. Bu incelemede telif hakkı açısından sorunlu bir şey varsa, inceleme yazarı sitenin kurallarını ihlal etmişse, ya da sadece bir öneriniz ya da şikayetiniz varsa, hey@kitabdanevar.com adresine yazın. Meseleyi mahkemeye taşımadan, kendi aramızda çözmek istiyoruz: başvuruyu 48 saat içinde inceliyor, gerekirse incelemeyi düzeltiyor ya da tamamen kaldırıyoruz.
