Yunan Mitolojisi Rehber Kitabı
Uygun
- Yunan mitlerini sistemli ve sıralı öğrenmek isteyenlere
- Edebiyat, sanat ve tarih öğrencilerine başvuru kitabı olarak
- Mitlerin hangi kaynaklardan geldiğini merak eden okurlara
Uygun değil
- Çocuklar için sade mit masalları arayanlara
- Çok sayıda isim ve soy ağacından yorulanlara
- Metin kalitesine duyarlı olanlara — Türkçe baskıda dizgi hatası çok
Giriş mizahla açılıyor: yazar Yunanistan'ın turizm reklamından alıntı yapıyor ve 21. yüzyılda Yunan mitlerinin etrafımızı sardığını gösteriyor — bilgisayarlarımızı “Truva atları” tehdit ediyor, “Ajax” hem bir temizlik ürünü hem bir Hollanda futbol kulübü, hepimizin bir “Aşil tendonu” var, Kentaurlar Narnia ve Harry Potter sayfalarını süslüyor. Opera, bale, sinema, caz ve rock da mitlerden besleniyor. Yazarın sonucu kısa: “Yunan mitolojisinden kaçış yok.” Giriş, kitabın üç bölümlü yapısını ve Yunan isimlerinin Latinleştirilmesi sorununu (Achilles değil Akhilleus, Oedipus değil Oidipous) açıklıyor.
Birinci kısım basit bir gözlemle başlıyor: MÖ beşinci yüzyılda yaşamış bir Yunanlının böyle bir kitaba ihtiyacı yoktu — mitoloji onun soluduğu hava gibiydi. Ardından yazar mitleri bize ulaştıran başlıca kaynakların kısa bir listesini veriyor: Homeros, Hesiodos, Homerik İlahiler, Pindaros, Herodot, Aiskhylos, Sophokles, Euripides, Aristophanes, Platon, Kallimakhos, Rodoslu Apollonius, Theokritos, Vergilius, Ovidius, Plutarkhos ve Pausanias. Bu liste kitabın sonraki bütün bölümleri için bir anahtar: her mitin birkaç versiyonu var ve hangisini kimin, ne zaman, neden anlattığı önemli.
Kısmın merkezinde “mit” kelimesinin tarihi var. Yazar Yunanca mythos'un önceleri sadece “söylenen söz”, “konuşma” anlamına geldiğini gösteriyor: Homeros'ta Hektor'a cevap veren hizmetçinin sözleri de, Akhilleus'un savaşa dönmeyi reddederken söyledikleri de mythos. Thukydides ise kendi tarihini “mit niteliği taşımayan” diye tanımlayarak ilk kez miti “ciddiyetsiz hikâye” ile ilişkilendiriyor. Platon'un Devlet'inden yapılan alıntı ise ilginç: Sokrates, annelerin ve sütannelerin çocuklara anlattığı masalların denetlenmesini öneriyor — mitin gücü o kadar büyük.
Yazar miti diğer anlatı türlerinden ayırmaya çalışıyor ve bunu çok eğlenceli örneklerle yapıyor. Peri masalları “bir zamanlar” diye başlıyor, yer ve zaman belirtmiyor, kahramanların adları Jack, Dev, Kırmızı Başlıklı Kız gibi genel. Efsaneler daha dünyevi. Ezop masalları, Xerxes'in Hellespont'u üç yüz kırbaçla cezalandırması gibi anekdotlar ve Philogelos (“Kahkahanın Dostu”) derlemesinden antik Yunan fıkraları bu farkı gösteriyor. Sonuç Walter Burkert'in tanımına yakın: mit, toplumsal önemi olan geleneksel bir hikâyedir. Yazarın kendi formülü: “Mit, sosyal anlamda güçlü ve geleneksel bir hikâyedir.”
Kısmın en güzel fikri sonda geliyor: Yunan mitlerini mitolojik kılan şey tanrılar, konuşan hayvanlar ve büyü değil, çok uzak geçmişte yaşamış kadınlar ve erkekler — ama sıra dışı kadınlar ve erkekler. Yazar Aristoteles'in sözünü hatırlatıyor: “Eski zamanlarda yalnızca liderler kahramandı, halkın geri kalanı ise sadece insandı.” Bu yaklaşım bütün kitabı belirliyor: mitler insan üzerine hikâyeler.
Kitabın zayıf yanları da görülüyor. bazı harita ve tablolar okunmaz durumda, çeviride ağır cümleler var. Hacim büyük ve bazı bölümler soy ağaçlarıyla yüklü. Ayrıca Platon'un Atlantis mitine ayrılmış son bölüm, aynı yazarın ayrı bir kitabı olan “Atlantis Tarihi” ile örtüşüyor. Yine de bu kitap Yunan mitleri üzerine hem okunan hem de başvuru için saklanan en iyi rehberlerden biri.
- Mitlerin kronolojik, sıralı sunumu
- Her hikâye için antik kaynaklara titiz atıf
- Mizahi, çağdaş kültürden örneklerle zengin bir dil
Aynı yazarın Platon'un Atlantis mitine ayrılmış kitabı
Yunan mitlerinin daha hafif, esprili bir yeniden anlatımı
Klasik bir mit rehberi
Birinci kısmın en güzel düşüncesi sonda gelir: Yunan mitlerini mitolojik yapan şey tanrılar, konuşan hayvanlar ve büyü değil, çok uzak geçmişte yaşamış kadın ve erkeklerdir — ama olağanüstü kadın ve erkekler.
Bir sorununuz varsa bize yazın. Yayınevi, yazar, hak sahibi ya da sadece okuyucu — fark etmez. Bu incelemede telif hakkı açısından sorunlu bir şey varsa, inceleme yazarı sitenin kurallarını ihlal etmişse, ya da sadece bir öneriniz ya da şikayetiniz varsa, hey@kitabdanevar.com adresine yazın. Meseleyi mahkemeye taşımadan, kendi aramızda çözmek istiyoruz: başvuruyu 48 saat içinde inceliyor, gerekirse incelemeyi düzeltiyor ya da tamamen kaldırıyoruz.
