Agnostisizm — Bilinmezliğin İspatı, Bilinirliğin Yokluğu
Uyğundur
- Dini/fəlsəfi mövzularda "hə" və ya "yox"dan başqa üçüncü mövqe axtaranlara
- Ateizm və aqnostisizm arasındakı fərqi dəqiq anlamaq istəyənlərə
- Qısa, sıx, "cib" formatında fəlsəfi icmal oxumağı sevənlərə (96 səhifə)
- Haksli, Rassel, Dokinz kimi düşünürlərin bu mövzudakı fikirlərini bir yerdə görmək istəyənlərə
Uyğun deyil
- Aqnostisizmin tarixini deyil, birbaşa "Tanrı varmı?" sualına cavab axtaranlara
- Populyar elm üslubundan çox akademik-fəlsəfi dili sevməyənlərə
- Din dilinin rasionallığı (10-cu fəsil) kimi ixtisaslaşmış mövzulara qədər səbirlə oxumayanlara
Kitab termini kökündən açaraq başlayır: 'aqnostik' yunanca 'bilinməyən/bilinməz' mənasını daşıyır, lakin müəllif dərhal xəbərdarlıq edir ki, bu, sadəcə 'bilmirəm' demək deyil — fəlsəfəçi Alvin Plantinqanın ayırdığı kimi, populyar mənada Tanrıya inanmayana ateist, nə inanan, nə inanmayana aqnostik deyilir; daha texniki mənada isə aqnostisizm insan ağlının Tanrının varlığı və ya yoxluğu barədə qəti hökm vermək üçün kifayət qədər rasional zəminə malik olmadığını iddia edir.
Bu iki tərif arasındakı fərq vacibdir: birincisi hökmdən çəkinməni, bir növ şübhəçiliyi bildirir, ikincisi isə kifayət qədər dəlil olmadığı üçün Tanrının varlığını qəbul etməməyi — kitab bunun ateizmdən ayırd edilməsinin çətin olduğunu açıq etiraf edir.
Termini ilk dəfə işlədən şəxs kimi ingilis bioloq Tomas Haksli təqdim olunur — Haksli özü bunun səbəbini, intellektual yetkinliyə çatdıqca özünü ateist, teist, panteist, materialist və ya xristian kimi təyin etməkdə get-gedə daha az qərarlı hiss etdiyini etiraf edərək izah edir.
Fəsil sonra daha qədim bir cərəyana — Qnostisizmə keçir: qədim Misir, yunan (Platon, Piфagor), yəhudi, Zərdüşt və erkən xristian ənənələrini eklektik şəkildə birləşdirən, 'gnosis' (sezgi yolu ilə əldə edilən gizli bilik) vasitəsilə xilası vəd edən mistik təlim.
Qnostik mətnlərdən (Nag Hammadi kolleksiyasındakı 'Yəhyanın Apokrifonu') gətirilən sitatlarla Tanrı tamamilə insandan ayrı, hər cür təsvirdən kənar, 'bilinməz' bir varlıq kimi təqdim olunur — kitab bunun sonrakı fəsillərdəki fəlsəfi aqnostisizmlə hansı kök bağlarını paylaşdığını qeyd edir.
- Hər fəsil bir mütəfəkkirə (Rassel, Dokinz, Kenni, Darvin) həsr olunub, bu da strukturu dərslik kimi aydın və naviqasiyası asan edir
- Orijinal mənbələrdən (Haksli, qnostik mətnlər) birbaşa sitatlar bol istifadə olunur
- "Bir Solukta Sıfırdan" seriyasının format tələbinə uyğun, 96 səhifəlik yığcam həcm
- Akademik dəqiqliklə populyar izahı birləşdirən orta-səviyyəli üslub
Eyni seriyanın ateizmə həsr olunmuş, birbaşa müqayisə üçün faydalı kitabı
Kitabın 3-cü fəslində təhlil edilən, aqnostisizmə daha kəskin ateist baxış bucağından yanaşan klassik
Oxunan hissənin sonunda qnostik mətnlərdən («Yəhyanın Apokrifonu») gətirilən sitatlarla Tanrı insandan tamamilə ayrı, hər cür təsvirdən kənar, «bilinməz» bir varlıq kimi təqdim olunur. Kitab bunun fəlsəfi aqnostisizmlə kök bağlarının olduğunu qeyd edir.
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
