Antik Dünya Tarihi
Uyğundur
- Qədim dünya tarixinə ədəbi, klassik üslubda yazılmış geniş bir giriş axtaran oxuculara
- Misir-Mesopotamiyadan Yunanıstan və Romaya qədər "sivilizasiya zəncirini" bir bütöv nərrativ kimi izləmək istəyən oxuculara
- İctimai mülkiyyətdə olan, 20-ci əsrin əvvəlindəki akademik tarixşünaslığın üslubunu görmək istəyən maraqlı oxuculara
Uyğun deyil
- Ən son arxeoloji kəşflərə əsaslanan müasir tədqiqat axtaran oxuculara — kitab 1904-cü ildə yazılıb, bəzi faktlar sonradan yenilənib
- Qısa, sürətli məlumat formatı istəyən oxuculara — kitabın nəsri klassik, dolayı və bəzən uzun cümlələrlə yazılıb
Goodspeed Girişə tarixi bir ağaca bənzədərək başlayır — kökləri, gövdəsi, qabığı, budaqları hamısı bir-birinə bağlı, ortaq bir həyata malikdir. O, antik və müasir dünyanın eyni ağacın gövdəsi və budaqları olduğunu izah edir və qədim tarixi öyrənməyin dəyərinin məhz bu kökdən gəldiyini vurğulayır.
Ən canlı hissə müəllifin oxucunu təxəyyüli bir səyahətə dəvət etməsidir: İngiltərədən Almaniya və Fransadan keçərək Romaya, sonra Afinaya, sonra Kiçik Asiya sahillərindən Nil vadisinə, Misirlilərin Memfis və Fivadakı nailiyyətlərinə heyran qalaraq, sonra Qüdsə, Şama, Fəratın yuxarı axarına və nəhayət "insan sivilizasiyasının beşiyi" adlandırdığı Babilə.
Bu səyahət metaforundan sonra Goodspeed konkret coğrafi arqumentə keçir: Misir (Nil vadisi) və Babil (Dəclə-Fərat ovası) arasındakı əlaqəni "Bərəkətli Aypara" formasında təsvir edir — iki çayın mənsəbindən Suriyanın dağlıq bölgələrindən keçərək bir-birinə bağlanan hilal şəklində münbit torpaq zolağı.
Fəsil Sami xalqlarının (Babillilər, Assuriyalılar, Aramilər, Kənanlılar, Finikiyalılar, İbranilər) Şimali Ərəbistandan bu münbit vadilərə necə yayıldığını izləyir və Hindavropa mənşəli Midiya-Farsların şimal dağlarından gəlib Fars İmperiyasını necə qurduğunu qeyd edir — tarixin "daim Şərqdən Qərbə hərəkət etdiyi" tezisi ilə yekunlaşır.
- Elmi məzmunu ədəbi bir metafora (tarix = ağac, tarix öyrənmək = səyahət) ilə birləşdirir, quru faktlardan fərqli bir oxu təcrübəsi yaradır
- Təxəyyüli "gəzinti" texnikası ilə mücərrəd coğrafi münasibətləri (Misir-Babil əlaqəsi) canlı, izlənilə bilən bir hekayəyə çevirir
- 1904-cü ilin akademik nəsr üslubu (uzun, çoxqatlı cümlələr) bu gün nadir rast gəlinən bir ədəbi keyfiyyət daşıyır
- Kitab ictimai mülkiyyətdədir — bu, onun pulsuz əlçatan olmasını və müxtəlif nəşriyyatlar tərəfindən dönə-dönə yenidən nəşr olunmasını izah edir
Saytda mövcud, eyni coğrafiyaya (Mesopotamiya) daha müasir, tənqidi arxeoloji baxışla yanaşan başqa bir əsər
Kitabın əsas hissəsi (Misir, Assuriya, Fars, Yunanıstan, Roma imperiyalarının tam tarixi) — bu icmal yalnız Giriş və 1-ci fəslin başlanğıcını əhatə edir
Giriş və 1-ci fəslin başlanğıcından sonra kitab üç böyük hissəyə bölünür: "Doğu İmperiyaları" (Babil və Misirdəki ilk krallıqlar, Assuriyanın dünya imperiyası, Midiya-Xaldey imperiyaları, Fars dünya imperiyasının qurulması), "Yunan İmperiyaları" (Yunanıstanın başlanğıcı və yayılması, Afina-Sparta-Fivə-Makedoniyanın ilk imperiya cəhdləri, İskəndər və varislərinin imperiyaları) və "Roma İmperiyası" (Romanın qurulmasından Kartagenlə mübarizəyə, Romanın dünya imperiyasına çevrilməsinə və antik dövrün süqutuna qədər).
Goodspeedin əsas tezisi kitab boyu təkrarlanır: sivilizasiya Dəclə-Fərat və Nil vadilərindən Şərqi Aralıq dənizinə və Kiçik Asiyaya, oradan Yunanıstana keçib, Yunanıstan Şərq sivilizasiyasını inkişaf etdirib, sonra Romaya ötürüb, Roma isə bunu bütün Aralıq dənizi dünyasına yaymışdır — kitab bu "estafeti" Şarlmanın 800-cü ildə Roma imperatoru kimi tac geyməsi ilə, yəni Antik Dövrün rəsmi sonu ilə bitirir.
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
