Başkalarını Bırak, Kendi Hayatına Bak
Uyğundur
- Həyatında alkoqolik, aludəçi və ya daim böhran yaradan bir yaxını olan insanlara
- Başqalarının əhvalından məsuliyyət daşıdığını hiss edən, «yox» deyə bilməyənlərə
- Al-Anon və ya oxşar dəstək qruplarına yeni başlayanlara
Uyğun deyil
- Klinik psixologiyaya, tədqiqatlara və statistikaya əsaslanan kitab axtaranlara
- Dini-mənəvi «12 addım» dilindən uzaq durmaq istəyənlərə
- Zorakılıq riski olan münasibətdə konkret təhlükəsizlik planı axtaranlara: burada bunun əvəzi yoxdur
Giriş qeyri-adi bir etirafla başlayır: Beattie münasibət asılılarını əvvəlcə alkoqolik və narkotik aludəçisi kimi tanıyıb. Onlar onun dərmanlarını gizlədən, içkisini lavaboya tökən, «əsəbi və nəzarətçi» insanlar idi. Sağaldıqdan sonra Minneapolisdə alkoqoliklərin həyat yoldaşları üçün qrup aparmaq tapşırılanda da onlara eyni gözlə baxıb. Sonra özü də eyni çuxura düşüb: başqalarının problemləri üçün narahat olmaqdan öz həyatını yaşaya bilməyib. Kitabın tonu buradan gəlir. Müəllif özünü mütəxəssis yox, «sağalmaqda olan» biri kimi təqdim edir və kitabın «resept» olmadığını açıq deyir.
Girişin sonunda müəllif dostu Scott Eglestondan eşitdiyi bir məsəli danışır. Bir qadın hər şeyi öyrənmək üçün dağdakı mağarada yaşayan guruya şagird olur. Guru hər səhər «öyrənməli olduğun hər şeyi öyrəndinmi?» deyə soruşur, «yox» cavabını alanda isə qadının başına çubuqla vurur. Aylar sonra qadın çubuğu havada tutur və guru gülümsəyir: «Təbrik edirəm, məzun oldun. Hər şeyi heç vaxt öyrənə bilməyəcəyini və ağrıya necə son qoyacağını öyrəndin.» Kitabın mesajı da budur: ağrını dayandırmaq və həyatının idarəsini geri almaq.
Birinci fəsil Jessica adlı qadının bir gününü onun öz dilindən verir. Bulaşıq, toz, paltar siyahısı qarşısında donub qalan, gündüz yuxusuna sığınan, ərinin harada olduğunu təsəvvür edərək özünü yeyən, uşaqlara qışqırıb sonra özünü günahlandıran biri. Ən təsirli səhnələr kiçikdir: ərin «günün necə keçdi?» sualına məcburi təbəssümlə «yaxşı» cavabı, televizorun qarşısından nifrətlə keçmək, bağçanı «kişi işi» olduğu halda hirslə özü səliqəyə salmaq. Ər altı aydır içmir, amma Jessica daha pis hiss edir. Bu detal kitabın əsas tezisini göstərir: problem təkcə alkoqolikdə deyil.
İkinci fəsil fərqli ssenarilər toplayır. Gerald hər dəfə ən problemli qadına aşiq olur, Patty iflic uşağa baxan, «güc abidəsi» sayılan, amma daxildə çökən tibb bacısıdır. Alissa qaçan yeniyetmə oğlunu «düzəltməyə» özünü həsr edib, Sheryl isə seks asılısı ərinin telefonlarını yoxlamaqdan işini itirir. Fəsil aydın bir xəbərdarlıqla bitir: heç bir nümunə «tipik» deyil, Al-Anon-dakıların dediyi kimi «müqayisə etmə, özünü tanı».
Fəslin ən maraqlı nümunəsi isə ən az dramatik olanıdır. İki uşaq anası Krissenin ətrafında nə alkoqolik, nə də başqa asılı var. Amma o, ərinin əhvalından tamamilə asılıdır: ər xoşbəxtdirsə, o da xoşbəxtdir; ər narahatdırsa, onu sakitləşdirənə qədər özü də rahat ola bilmir. Üçüncü fəsildə müəllif adi insanların tərifini də sitat gətirir: «Münasibət asılılığı mən hər şeylə məşğul oluram deməkdir», «bütün münasibətlərimin eyni cür, ağrılı bitəcəyini bilmək deməkdir». Bu yumorlu, acı cümlələr quru tərifdən daha çox şey deyir.
Üçüncü fəsil termini tarixə yerləşdirir: söz 1970-ci illərin sonunda Minnesota müalicə mərkəzlərində yaranıb, kökü isə 1940-cı illərdə alkoqoliklərin həyat yoldaşlarının qurduğu Al-Anon-a gedir. Müəllif bir neçə tərif sitat gətirir və öz tərifini verir: münasibət asılısı başqa birinin davranışının özünə təsir etməsinə icazə verən və həmin davranışı nəzarətdə saxlamağı vəsvəsəyə çevirən insandır. «Bu xəstəlikdirmi?» sualına isə dürüst cavab verir: bilmir. Amma vurğulayır ki, bu vəziyyət xəstəlik olmasa belə insanı xəstə edə bilər.
- Real, adları dəyişdirilmiş hekayələr: oxucu nəzəriyyədən əvvəl özünü tanıyır
- Müəllifin öz keçmişini gizlətməyən, səmimi birinci şəxs dili
- Hər fəslin sonunda dəftərə yazmaq üçün qısa tapşırıqlar
- Termin, tərif və tarixçəni sadə dillə ayıran struktur
Problemli partnyorlara bağlanma mövzusunun digər klassiki
Eyni mövzunun uşaqlıq travması üzərindən daha sistemli izahı
Münasibətdə asılılıq haqqında daha müasir, psixoterapevt baxışı
Jessicanın günü telefonla dəyişmir: rəfiqəsinin Al-Anon təklifini «işim var» deyə rədd edir. Bir ay sonra isə həqiqəti qəbul etməyə başlayır və müəllif onunla məhz bu dövrdə tanış olur. Fəslin sonunda Jessicanın öyrənəcəyi üç şey sadalanır: o dəli deyil, münasibət asılısıdır; bu vəziyyət bütün həyatı ələ keçirir; və kimin günahı olmasından asılı olmayaraq ondan çıxmaq onun öz məsuliyyətidir. Beattie qısa yazır: Jessica sağaldı və öz həyatını yaşamağa başladı.
Üçüncü fəsil xəstəlik mübahisəsini açıq qoyur, amma bir nəticəyə gəlir: münasibət asılılığı ilk növbədə reaksiyadır. Belə insanlar başqalarının problemlərinə ya həddən artıq, ya da az reaksiya verir, amma nadir hallarda özləri hərəkətə keçir. Fəsil «nəzarət edə və dəyişə biləcəyimiz yeganə şey öz davranışımızdır» fikri və oxucudan öz tərifini yazmasını istəyən tapşırıqla bitir.
İkinci fəslin digər hekayələrinin sonu da verilir. Terapevt Pattiyə əlavə seans əvəzinə özünəinam kursunu, Al-Anon-u və alkoqoliklərin yetkin uşaqları üçün qrupları məsləhət görür. Bir neçə ayda onun depressiyası keçir, ər də heç bir təzyiq olmadan Anonim Alkoqoliklərə qoşulur. Sheryl isə ərini əlində bıçaqla qovduğu gecəni «dönüş nöqtəsi» adlandırır. Bundan sonra kömək istəyir, ərindən ayrı yaşamağa başlayır və boşanmağa çalışır.
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
