Kitabda Nə Var? Kitabda Nə Var?
Görünüş
Bizə qoşul
Kitabda nə var? Müzakirə Haqqımızda
Azərbaycan ✓ English Русский Türkçe
← İcmallar
Qeyri-bədii

Bitik Erkekler

Azərbaycanca: Bitkin kişilər: texnologiya kişiliyi necə sabotaj etdi (Man (Dis)Connected)
Philip Zimbardo, Nikita D. Coulombe
İcmal: Rafel Əlizadə13 Oktyabr 20261 dəq oxunuş
Philip Zimbardo və Nikita Coulombenin gənc kişilərin təhsildən, işdən və münasibətlərdən uzaqlaşmasını (video oyunlar, pornoqrafiya və sosial narahatlıq ilə bağlı) «kişiliyin böhranı» kimi təsvir edən kitabı. Oxunan ilk iki fəsildə ən güclü tərəf statistikanın aydın verilməsi və «haqq etmə» anlayışını məsuliyyətlə qarşılaşdırmasıdır. Zəif tərəfi bir sıra ümumiləşdirmələrin (kişilər, qadınlar) sərt olması, nümunələrin anekdot səviyyəsində qalması və əsasən Amerika məlumatlarına əsaslanmasıdır. Tədqiqatın kişilər haqqında geniş mübahisəsini oxumaq istəyənlər üçün düşündürücü, lakin cəmiyyətdə cinslər arasında münasibəti tək tərəfli təsvir etdiyinə görə tənqidi oxunmalıdır.
Bu kitab kimə uyğundur?
Uyğundur
  • Gənc kişilərin təhsil, iş və münasibətlərdə gerilməsi mövzusu ilə maraqlanan valideynlərə, müəllimlərə və psixoloqlara
  • Video oyun, internet pornosu və texnologiyanın gəncə təsiri haqqında məlumatla zəngin bir baxış axtaranlara
  • Zimbardonun əvvəlki əsərlərini (Lucifer effekti, Zaman paradoksu) oxuyub davamına baxmaq istəyənlərə
Uyğun deyil
  • Cinslər arası münasibətə tarazlı və cinsiyyətə həssas baxış gözləyənlərə: kitab əsasən kişilərin vəziyyətini ön plana çıxarır
  • Dərin sosial elmi təhlil axtaranlara: mətn populyar üslubda yazılıb və çox misal anekdotikdir
  • Cinsiyyət mövzusunda mübahisəli iddialara həssas olanlara
Oxucular necə qiymətləndirir
Oxunaqlılıq 3.5/5 Orta
Dərinlik 3.3/5 Orta
Praktik məsləhətlər 3.3/5 Orta
40 nəfər səs verib
1-ci hissə «Simptomlar»: təhsildə ümidsizlik və işdən çəkinən kişilər
Oxunub: 1-ci hissənin ilk iki fəsli — «Təhsildə ümidsizlik» və «İşləməkdən imtina edən kişilər» (təxminən s. 23–38) — kitabın təxminən 5%-i. Digər fəsillər oxunmayıb.

1-ci fəsil «Təhsildə ümidsizlik» David Brooksun informasiya əsrini azadedici adlandırması ilə açılır, amma müəlliflər cavab verir: bu «xaricə verilmiş» yaddaş bizi daha ağıllı yox, daha səthi edir. Amerikalıların 76%-i xəbərləri gündəlik izlədiyini deyir, yalnız 41%-i başlıqdan kənara oxuyur. Müəlliflər sonra gənc kişilərin təhsildə geriləməsini statistika ilə göstərir: 300 tədqiqatın meta-təhlili qızların bütün sahələrdə oğlanlardan yüksək qiymət aldığını göstərir; ABŞ tarixində ilk dəfə kişilər atalarından az təhsil alır; 13–14 yaşlı oğlanların dörddə biri yazı və oxuda səriştəli deyil, qızların isə 41%-i yazıda və 34%-i oxuda səriştəlidir.

Müəlliflər sonra beynəlxalq məlumatlara istinad edir (OECD, PISA): bir sıra ölkələrdə qızlar oxuma testlərində oğlanlardan bir-bir yarım sinif irəlidədir. Christina Hoff Sommersin sözlərinə görə qızlar daha çox ödev edir, daha çox kitab oxuyur; oğlanlar isə daha çox məktəbdən uzaqlaşdırılır. 2002-ci ildə hər on oğlandan üçü «tez-tez» məktəbə hazırlıqsız gəlirdi, qızlarda bu, beşdə bir idi. ADHD diaqnozu oğlanlarda iki-üç dəfə çox qoyulur; universitet diplomu alan qadınların nisbəti kişilərdən yüksəkdir (ABŞ-da 27 yaşa qədər qadınların üçdə biri, kişilərin dörddə biri). Müəlliflərin nəticəsi: «oyanış çağırışının vaxtıdır».

2-ci fəsil «İşdən vaz keçən kişilər» deyir ki, 2000–2010-cu illərdə ABŞ gənclərinin işgücünə qatılma nisbəti 42% azalıb, 25–34 yaşlı kişilərdə işsizlik 1970-ci ildəkindən iki dəfədən çox yüksəkdir; 2009-cu il durğunluğu kişilərə qadınlardan daha ağır dəyib, çünki istehsal və inşaat sektoru kişi işçilərlə doludur. Müəlliflər «haqq etmə» (entitlement) məsələsini ayrıca vurğulayır: bəzi kişilər «kişi olduqları üçün» işləmədən qadınlar tərəfindən dolandırılmağı özlərinə haqq sayır; bu, «köhnə dövrün gigoloları» ilə müqayisə olunur. İki nümunə verilir: işi atan əri ilə boşanan fizioterapevt və 100 min dollar borca düşən, amma işləməyən sevgilinin ardınca davam edən akademik.

Müəlliflər bu nümunələrdə qadınların niyə belə kişilərlə qaldığını soruşur və cavab verir: «əgər onlarla qalmasalar, heç kişi olmayacaq» — 20-ci fəsildə bu mövzuya qayıdacaqlar. Sonra bir gənc kişinin tədqiqat rəyi gətirilir: «Kişi olmağın açarı məsuliyyətdədir; özünə baxma və zərər verməmə, başqalarını düşünmə və onlara zərər verməmə məsuliyyəti». Müəlliflər buna razılaşır, lakin «yeni kişi haqq etməsi»nin uğur simvollarına (David Beckham, Michael Phelps, Mark Zuckerberg) həsəd aparıb onların arxasındakı çətin işi, uğursuzluqları və mükafatın gecikdirilməsini görməməsi ilə əlaqələndirir.

Oxu təcrübəsi
  • Hər fəsil statistika, tədqiqat və gənc kişilərin rəyləri ilə qurulub
  • Kitab «simptomlar → səbəblər → həllər» məntiqi ilə üç hissəyə bölünür
  • Müəlliflər öz tədqiqat anketlərindən sitatlar gətirərək oxucuya «real səs» verir
  • Dil sadə və danışıqdır; elmi anlayışlar qısa izah olunur
Məzmun xəbərdarlığı
Kitab əsasən Amerika və Qərb məlumatlarına əsaslanır və hər cəmiyyətə eyni tətbiq olunmaya bilərCinsiyyət haqqında ümumiləşdirmələr mübahisəlidir və qadınlara və kişilərə aid müxtəlif tədqiqat nəticələri də mövcuddurKitabda pornoqrafiya, video oyun asılılığı və intihar düşüncəsi kimi mövzular açıq müzakirə olunur
Bunu sevdinsə
Boys AdriftLeonard Sax

Oğlan uşaqlarının motivasiya və təhsil problemlərinə dair oxşar tezis

The War Against BoysChristina Hoff Sommers

Kitabın özünün qeydlərində istinad edilən, məktəblərin oğlanlara təsirinə dair mübahisəli əsər

Your Brain on PornGary Wilson

Kitabın porno bölməsində əsas mənbə kimi göstərilən əsər

Spoyler
Bu hissə necə bitir?
⚠️ Məsuliyyət və «yeni kişi haqq etməsi».

Oxunan hissənin sonunda müəlliflər bir gənc kişinin sözləri ilə nəticəyə gəlir: kişi olmağın açarı məsuliyyətdədir; haqq kimi görünən şeylər əslində məsuliyyətdir. Sonra qeyd edirlər ki, «yeni kişi haqq etməsi» uğurun nəticələrinə (şöhrət, pul) həsəd aparıb ona aparan prosesi — çox çalışmaq, təcrübə, uğursuzluq, mükafatı gecikdirmək — görmür. Bundan sonrası bu rəyin dairəsindən kənardadır.

Məsuliyyət. Bu icmal onu yazan müəllifin şəxsi qiymətləndirməsidir və məsuliyyəti ona aiddir. «Kitabda Nə Var?» platforma kimi icmalın məzmununa görə cavabdeh deyil. Əsərin bütün hüquqları müəllifinə və nəşriyyatına məxsusdur; qapaq şəkli yalnız tanıtma məqsədilə istifadə olunur.

Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
Sən necə dəyərləndirirsən?
Bu icmal sənə qərar verməkdə kömək etdi?
Rəylər · 0
Bənzər kitablar
İcmal
Paul Austerin "New York Üçləməsi"nin ilk hissəsi "Şüşə Şəhər" — dedektiv romanı maskası altında kimlik, dil və müəllif-oxucu münasibətini sorğulayan, postmodern ədəbiyyatın klassikləşmiş nümunəsi.
4.3 / 5
İcmalRafel Əlizadə
New York Üçlemesi

New York Üçlemesi

Paul Auster · Roman
İcmal
Yəhudi mistisizmini — Kabbalanı — gizli sehr kimi deyil, gündəlik dini həyata kök salmış meditasiya və mənəvi yüksəliş ənənəsi kimi, ustaların hekayələri və mətnlərindən sitatlarla təqdim edən, yığcam və aydın, lakin akademikdən çox içəridən baxan bir giriş kitabı.
3.7 / 5
İcmalİdris Muxtarzadə
Kabala: Musevi Mistiklerinin Yolu

Kabala: Musevi Mistiklerinin Yolu

Perl Epşteyn · Qeyri-bədii
İcmal
Maaşı gecikən kasıb mətbəə mühəndisi gecə yarısı tikinti sahəsində bir çamadan dollar tapır — Qaraqan bu klassik «tapılmış pul» süjetini müasir Bakının boz küçələrinə daşıyır; ilk 30% sevinclə paranoyanın arasında gedən, qara yumorla dolu, sürətlə oxunan bir psixoloji portretdir, amma müəllifin tez-tez araya girən moizələri və kobud ümumiləşdirmələri romanın gücünü bir az azaldır.
3.7 / 5
İcmalCavid Mehdiyev
Bir milyon dollarım olsaydı…

Bir milyon dollarım olsaydı…

Qaraqan · Roman
İcmal
Uşaqların nizam-intizam vərdişlərini dörd «beyin tipi»nə — Pinqvin, İt, At və Aslan — görə quran, valideynlərə «dağınıq» uşağı qınamaq əvəzinə onun təbii tərzini anlamağı öyrədən, praktik və mehriban, lakin elmi əsası mübahisəli olan bir valideyn bələdçisi.
3.4 / 5
İcmalCavid Mehdiyev
Her Çocuk Farklı Düşünür

Her Çocuk Farklı Düşünür

Lanna Nakone · Qeyri-bədii
Esc — bağla · ↵ — aç
Mətn