Bu da Geçecek

Giriş şəxsi etirafla başlayır: on yaşlı Culiya həyatının anasınınkı kimi olacağını — sevəcək, evlənəcək, uşaq doğacaq — düşünürmüş. Görünüşdə elə də olub, amma müəllif onu içdən dəyişməyə məcbur edən «canlı itkiləri» sayır: «beş fərqli evliliyim (hamısı eyni kişi ilə)», uşaqlarla dəyişən münasibətlər, sağlamlıq problemləri. Buradan kitabın tezisi çıxır: «Bu da keçəcək» deyirik pis günlərdə, amma yaxşı günlər də keçəcək — dəyişiklik yalnız ölümlə bitir.

Semyuel son əlli ildə Qərbdə yaş, cins, cinsəllik kimi köhnə dəqiqliklərin sual altına düşdüyünü, «sonsuz seçim mədəniyyəti»nin ekzistensial böhran ehtimalını artırdığını deyir. Bütün kitabın əsas mövzusu münasibətlərdir: «Yaxşı həyat yaxşı münasibətlərlə qurulur.» İnsan həyatın hansı mərhələsində olursa olsun, keçidi təkbaşına edə bilmir.

«Həyatda dəyişmə prosesi» bölməsi nəzəri çərçivə verir: araşdırmalara görə, hər yeddi-on ildən bir həyatımızı yenidən dəyərləndiririk və bir dəyişikliyə uyğunlaşmaq təxminən bir il çəkir. Müəllif Uilyamsın «keçid dövrü» modelini göstərir — ilk şok və ya «bal ayı», inkar, çaşqınlıq, depressiya, qəbul və yeni güvən. Dəyişikliyə qarşı müqavimətin ən yayğın formaları həddən artıq məşğul olmaq və qorxmaqdır; yeni mərhələyə keçmək üçün «məhsuldar boşluq» — sadəcə olmaq üçün vaxt — lazımdır.

İlk hekayədə hindu mənşəli Lina qızı Anitanın nişanlanmasına sevinməli olduğunu bilir, amma qəzəblidir: qızı ənənəvi toy istəmir. Terapevt öz fərdiyyətçi Qərb baxışı ilə Linanın kollektivist dünyagörüşü arasındakı fərqi açıq etiraf edir: Lina üçün qızı tənqid etmək — sevməyin bir yoludur, «Hindistanda şəxsi məkan, şəxsi qərar yoxdur». Qəzəbin altında isə ən kiçik övladını itirmək qorxusu yatır.

Prosesin dönüş nöqtəsi Linanın gündəlik yazmağa başlamasıdır: «Heç vaxt nəyə ehtiyacım olduğunu soruşmadım. Anamla heç vaxt mübahisə etmədim.» Beləcə, iyirmi nəsildir anadan qıza ötürülən susqunluq ortaya çıxır. Lina qızının «xəyalındakı uşaq» deyil, olduğu kimi — iki mədəniyyətli bir insan — olmasını qəbul etməyə başlayır, ana-qız toy barədə razılığa gəlir.

İkinci hekayə Lukasdır: dörd süni mayalanma cəhdindən sonra ata olmuş, enerjili, yumorlu sənətçi. Onun «Mən necə atayam?» sualının arxasında uşaqlıq yarası var — anası uzun illər lezbiyan olduğunu gizlədib və Lukas 19 yaşında olanda ailəni tərk edib. Semyuel burada öz peşəkar səhvini də etiraf edir: supervizoru ilə birlikdə anlayır ki, Lukasın pozitiv enerjisi onu kor edib, o, müştərinin ağrılarını gözdən qaçırıb ümidli olana «tullanır».

• Hər hekayə terapevtin öz daxili səsi — şübhələri, səhvləri, qərəzləri — ilə birlikdə danışılır
• Real hekayələr hər mövzunun sonunda statistika və tədqiqatlarla genişləndirilir
• Keçid dövrü modeli kimi sxemlər mücərrəd fikirləri konkretləşdirir
• Hekayələrin bəziləri uzun və təkrarlanan görünə bilər