Gidenin Ardından Sağlıklı Yas Tutma Terapisi

Kitab iki ön sözlə açılır: olimpiya üzgüçüsü Şarron Deyvis anasını itirdikdən sonra Teytlə işlədiyini, iş dünyasından Penni Pauer isə yasın təkcə ölümlə deyil, ev, iş, ümid itkisi ilə də bağlı olduğunu yazır. Bu, kitabın əsas tezisini əvvəlcədən qurur: dəyişikliyə uyğunlaşdığınız, narahat və kədərli hiss etdiyiniz hər anda əslində yas tutursunuz. Müəllifin qeydində isə dürüst bir xəbərdarlıq var: bəzi hekayələr anonimləşdirilib, bəziləri müşahidələrə əsaslanan qurma vaka nümunələridir.

Giriş düşündürücü bir sualla başlayır: tanıdığınız hər kəsin və yaşadığınız hər şeyin «son istifadə tarixi» olsaydı, onlarla fərqli davranardınızmı? Müəllif 48 yaşının ərəfəsində hesablayır: Britaniyada orta ömür uzunluğuna görə təxminən 33 il, 1716 həftə qalıb. Bu hesab qorxutmaq üçün deyil, həyatı daha şüurlu yaşamağa çağırış kimi təqdim olunur. Teytin əsas fikri: yas qorxusunu buraxa bilsək, itki və ölüm qorxusunu da məğlub edə bilərik.

Birinci fəsil ölümdən danışmaqdan necə qaçdığımızı təsvir edir: işləyirik, səyahət edirik, alış-veriş edirik — ta ki ölüm bizi «qasırğa kimi» yerdən qoparıb tanımadığımız bir planetə atana qədər. Müəllif narahatlıqla başlamağın məqsədli olduğunu izah edir: narahatlığa təhlükəsiz məkanda baxmağı öyrənsək, o dözülən olur. Farra Storrun «narahatlıq zonası» fikri ilə bu, kitabın metodoloji əsasını təşkil edir.

Fəslin mərkəzində müəllifin öz hekayəsi dayanır və kitabın ən güclü hissəsi də budur. 2011-ci ilin Milad ərəfəsində anasını qaraciyər xərçəngindən, on gün sonra çox yaxın olduğu nənəsini itirən, on iki il əvvəl atasını itirmiş, tək uşaq olan və eyni vaxtda boşanan Dipti özünü tamamilə yetim və təklənmiş hiss edir. Hind mənşəli ailəsinin boşanmanı qınaması, uşaqlarını məktəbə apardıqdan sonra yeddi saat maşında hərəkətsiz oturması kimi detallar çılpaq və təsirlidir. Müəllif bu vəziyyəti «yetim yası» adlandırır.

Hekayə depressiyanın ən qaranlıq nöqtəsinə — intihar düşüncələrinə qədər enir. Teyt bu düşüncələrlə mübarizə aparmaq əvəzinə onları «görürəm, eşidirəm» deyə qəbul etməyi və onlarla daxili dialoqa girməyi öyrəndiyini danışır. Bu, şəxsi təcrübə kimi səmimidir, lakin müəllif özü də qeyd edir ki, eyni yanaşma hər kəsə uyğun olmaya bilər və peşəkar dəstək vacibdir; kitabın sonunda yardım xətləri siyahısı verilir.

Kitabın zəif tərəfi — elmi izahların nisbətən səthi qalması və mətnin bəzən motivasiya və hipnoterapiya dilinə keçməsidir («bilinçaltının iyiləşdirici gücü», «super güclər»). Buna baxmayaraq, itki yaşayan oxucu üçün yalnız olmadığını hiss etdirən, isti və insani bir yoldaşdır.

• Müəllifin şəxsi hekayəsi, müştəri hekayələri və ekspert müsahibələri növbələşir
• Açıq suallar oxucunu öz həyatı haqqında düşünməyə dəvət edir
• Müəllif hekayələrin bir qisminin anonimləşdirildiyini və ya qurulduğunu şəffaf şəkildə bildirir
• Kitabın sonunda yardım və dəstək xətləri siyahısı verilir