Her Çocuk Farklı Düşünür
Uyğundur
- Uşağının dağınıqlığı ilə bacarmaqda çətinlik çəkən, evdə daimi «yığışdır» davası yaşayan valideynlərə
- Fərqli xasiyyətli bir neçə uşağı olan ailələrə
- Sinifdə müxtəlif öyrənmə tərzlərinə uyğun yanaşma axtaran müəllim və tərbiyəçilərə
- Qısa testlər və konkret praktik tövsiyələr sevən oxuculara
Uyğun deyil
- Elmi, sübuta əsaslanan uşaq psixologiyası axtaranlara — «beyin tipi» nəzəriyyəsi elmi cəhətdən mübahisəlidir
- DEHB kimi klinik problemlər üçün peşəkar məsləhət axtaranlara
- Amerika mədəniyyətinə və istehlak kontekstinə yad olan, yerli nümunələr gözləyən oxuculara
Ön sözdə «beyin funksiyası» mütəxəssisi Arlen Teylor bir uşaq bağçasında birtərəfli şüşənin arxasından uşaqları müşahidə etdiyini danışır: hər şeyin öz yerində olmasını istəyən Cerri, çantasındakıları masaya səliqə ilə düzən Salli, yalnız dəftər və qələmlə gəlib «kompüter olsa, kağız daşımazdım» deyən Elli, pəncərədən baxıb ən qeyri-adi ideyaları tapan Sem. Bu kiçik portretlər kitabın əsas fikrini çox canlı şəkildə təqdim edir: uşaqlar dünyanı fərqli qaydada nizamlayır.
Teylor sonra beynin dörd hissəyə bölündüyünü və hər insanda birinin «doğuşdan üstün» olduğunu, bu üstünlükdən istifadə etməyin enerjiyə qənaət etdiyini iddia edir. Burada ehtiyatlı olmaq lazımdır: beynin dörd sabit «tip»ə bölünməsi və «sinaptik keçid müqaviməti» kimi izahlar müasir nevrologiyada qəbul olunmuş fakt deyil, daha çox populyar modeldir. Kitab bu modeli şübhəsiz həqiqət kimi təqdim edir, bu isə onun ən zəif tərəfidir.
Birinci fəsil isə daha inandırıcı və şəxsi tonda yazılıb. Nakone öz uşaqlığından danışır: anası «The Brady Bunch»dakı Kerol Bredi kimi mükəmməl nizam sevən, «hər şeyin bir yeri var» deyən qadın idi, atası isə masasını kağız yığınları altında itirən, açarlarının «ayağı çıxıb qaçdığına» inanan adam. Balaca Lanna anasının sisteminə uyğunlaşmağa çalışır, «dağınıq» damğası alır. Müəllifin nəticəsi sadə və təsirlidir: heç kim «haqlı» və ya «haqsız» deyildi, sadəcə fərqli idilər.
Fəslin mərkəzi mesajı valideynlər üçün faydalıdır: nizam anlayışı tək bir düzgün modelə sığmır, evlər orada yaşayan hər kəsin ehtiyacına görə qurulmalıdır, fərqlər yox edilməli deyil, imkan kimi görülməlidir. Müəllif müştəri olan yetkinlərin çoxunun uşaqlıqda əsas təşkilat bacarıqlarını öyrənsəydi, bu gün ona ehtiyac duymayacağını yazır və bu, kitabın motivasiyasını aydın göstərir.
«Uşaqlar çox dəyişib» bölməsində Nakone istehlak statistikasını düzür: 4–12 yaşlı uşaqların istehlakı 1990-dan üç dəfə artıb, evlərdəki əşyalar 50% çoxalıb, uşaqlara yönəlik reklama bir ildə 15 milyard dollar xərclənib. Otaqlardakı «oyuncaq qəbiristanlığı» və təyyarə anbarı qədər ağır məktəb çantaları haqqındakı müşahidələr gündəlik həyatdan tanışdır. Amma «uşaqların 5%-i depressiyadadır, 6 milyonu Ritalin istifadə edir» faktları ilə nizamlılıq arasında qurulan birbaşa əlaqə sadələşdirilmiş görünür.
Türkcə tərcümə axıcıdır, bəzi səhifələr çətin oxunur. Kitab 2000-ci illərin Amerika ailəsinə istinad edir və bəzi nümunələr köhnəlmiş görünə bilər. Buna baxmayaraq, «uşağımı dəyişdirmək» əvəzinə «uşağımı anlamaq» çağırışı və praktik ideyaları ilə bir çox valideyn üçün faydalı ola bilər — kifayət qədər tənqidi gözlə oxunmaq şərtilə.
- Dörd tip heyvan metaforları (Pinqvin, İt, At, Aslan) ilə yadda qalan şəkildə təqdim olunur
- Hər tip üçün valideyn və uşaq üçün testlər verilir
- Müəllifin şəxsi uşaqlıq hekayəsi mövzunu insaniləşdirir
- Statistik iddialar mənbələrlə verilir, lakin nəticələr sadələşdirilir
Uşaq davranışını dəyişməyə elmi tədqiqatlara əsaslanan daha sistemli yanaşma — saytımızda icmalı var
Gündəlik valideynlik üçün qısa, praktik strategiyalar — saytımızda icmalı var
«Uşaqlar çox dəyişib» bölməsində Nakone istehlak statistikasını düzür: 4–12 yaşlı uşaqların istehlakı 1990-dan üç dəfə artıb, evlərdəki əşyalar 50% çoxalıb, uşaqlara yönəlik reklama bir ildə 15 milyard dollar xərclənib. Otaqlardakı «oyuncaq qəbiristanlığı» və təyyarə anbarı qədər ağır məktəb çantaları haqqındakı müşahidələr gündəlik həyatdan tanışdır.
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
