Yüreğim Aşkı Arıyor
Uyğundur
- Viktoriya dövrü Amerika cəmiyyəti, debüt topları və qəzet söz-söhbətləri ilə maraqlananlara
- Elm və təhsil arzulayan gənc qadının cəmiyyət gözləntiləri ilə mübarizəsini oxumaq istəyənlərə
- Yüngül, təmiz və romantik tarixi roman axtaranlara
Uyğun deyil
- Dərin psixoloji və ya sosial təhlil gözləyənlərə: roman daha çox yüngül romantik xətt üzərindədir
- Sürətli süjet axtaranlara: ilk fəsillər cəmiyyət ritualları və daxili monoloqlarla doludur
- Tarixi dəqiqliyi sənədli dərəcədə axtaranlara: roman kurqudur
1891-ci ilin Nyu-York şəhəri, «Qızıl dövr»ün sərvəti və israfçılığı fonunda başlayan roman Klara Karterin birinci şəxsdən hekayəsidir. Klara on yeddi yaşındadır, riyaziyyatı, latın və italyan dilini sevir. İlk səhnə: xalası xanım Styuart onun otağında «paltarını dəyiş, gəzinti geyiminə keç, çölə çıxırıq» deyir. Xala ərinin ölümündən bəri yasdadır, dolğun, boz-bənövşəyi mebellərin arasında Pomeran itləri ilə yaşayır və Klaranın anası öləndən sonra evi o idarə edir. Klaranın atası dr. Willard Karter şəhərin ən yaxşı həkimidir və «Doktor Karterin patentli toniki»ni icad edib.
Klaranın dayağı müəllimə-dadı xanım Millerdir: ona həndəsə və dillər öyrədir, onu Vassar kollecinə göndərmək üçün məktub da yazıb. Klara yeganə yaxın rəfiqəsi Lizzie Barnes ilə debütü (yüksək cəmiyyətə təqdimat) gələn il birlikdə etmək barədə razılaşıb. Xalanın çay səfərindən sonra isə hər şey dəyişir: xala Klaranın debütünü bu mövsümə çəkir. Səbəb «New York» qəzetinin 1 oktyabr cəmiyyət köşəsindəki xəbərdir: zəngin De Vriz varisi Franklin və qardaşı Harold Böyük Turdan qayıdır. Xala deyir ki, Klara «Karter ailəsinin şərəfini bərpa etməli» və varisi ələ keçirməlidir.
İlk fəsillərin ən yaxşı səhnəsi xanım Millerin qovulmasıdır. Xala dadını «Klaranın sosial tərbiyəsini heç etməyib» deyə çıxarır; Miller «gənc qızların zorla ərə verildiyi günlər bir gün bitəcək» deyir, xala isə «amma bu evdə yox» cavabını verir. Klara onu pəncərədən Beşinci prospektdə uzaqlaşdığını izləyir və altı il əvvəl anası ölənəndən bəri ilk dəfə ağlayır. Axşam yeməyində atası da bacısının tərəfindədir; Klara etiraz etmək istəyir, amma söz tapa bilmir. Gecə yastığın altında iki kitab tapır: anasının Bayronu və Miller xanımın məktubu — «qəlbinin səsini dinlə, amma xalanın təcrübəsini də nəzərə al».
Klaranın ikinci kitabı Jacob Riisin «Digər yarı necə yaşayır» əsəridir. O, bir saatlıq oxu ərzində şəhərin yarısının tavan arasında, rütubətli yatalaqlarda, bir otaqda bir neçə nəfərlə yaşadığını öyrənir və «hamısı mənim şəhərimdə, mənim evimdə baş verir» deyə düşünür. Azadlıq heykəlinin altındakı sətirlər («mənə yorğunlarınızı, yoxsullarınızı verin») ona təsəlli yox, ittiham kimi gəlir. Bu epizod romanı sosial fonla bağlayır: Klara qız-gəlin yarışı ilə şəhərdəki yoxsulluq arasındakı uçurumu birinci dəfə görür. Amma «tək bir nəfər dəyişiklik edə bilməz» düşüncəsi də ağlındadır.
Kilsədə Klara De Vriz ailəsini görür: açıq mavi paltarlı, dəvəquşu lələkli papaqlı xanım De Vriz və yanında oturan iki gənc kişi. Biri göyərçin boz kostyumdadır, digərinin çiynində İnvernes plaşı, saçları dağınıq, qaşları qalındır — Klara onun da ona baxdığını görüb gizlənir. Hansının varis olduğunu bilmir; «niyə qurban mən olmalıyam?» deyə düşünür. Müəllifin tonu yüngül, istehzalıdır; zəif tərəfi odur ki, bu fəsillərdə konflikt çox sadə qurulub: xala qadağan edir, Klara boyun əyir və tək kiçik üsyanı xəyalda və kitablardadır.
- Birinci şəxsdən danışılan hekayədə Klaranın zəkası və ironiyası xoşdur
- Dövrün cəmiyyət ritualları (debüt, cəmiyyət köşəsi, korset, qəzet söz-söhbəti) canlı və təfərrüatlıdır
- Qəhrəmanın riyaziyyat, latın dili və elm sevgisi standart romantik qəhrəman obrazından fərqlənir
- Jacob Riisin «Digər yarı necə yaşayır» kitabına istinad romana ictimai fon qatır
Cəmiyyət gözləntilərinə qarşı duran güclü qadın qəhrəmanlı klassik
Eyni dövr Nyu-York yüksək cəmiyyətini daha dərin təsvir edən roman
Romanda Klaranın oxuduğu və şəhərin yoxsul həyatını göstərən sənədli kitab
Xala Klaranı soyundurub ölçür: bel 60, omba 65 santimetrdir. «Bu cür oğlan uşağı kimi cəmiyyətə çıxara bilmərəm» deyir, səhər bişmiş yumurta, günorta pendir və axşam kremli şorba təyin edir, belin qırx altı santimetrə çatmasını tələb edir. Dərzi arxanı qoruyan sadə korset gətirir; Klara gecə də korsetdə yatmağa məcbur olur, bütün yastıqları yığıb oturaraq yatır. Sonra xala onu dərzi və mağazalara aparır: təqdim üçün ağ, digər tədbirlər üçün yumşaq rəngli paltarlar, çoxlu əlcək, ipək çorab bağı, xəz qolqabı və çətir sifariş edir; özü isə ilk dəfə yas rəngini tərk edib bənövşəyi və boz paltar sifariş verir.
Cümə axşamı Klara Lizzie ilə kolların arasında görüşür və öyrənir ki, onun da bu mövsüm təqdim olunması ilə yanaşı, anası da ona eyni varisi seçib: Lizzie cənublu ananın qızıdır, ailəsinin burada kökü yoxdur və varisi rədd edə bilməz. Hər ikisi qorxu və təəccüb içindədir. Lizzie «aramızda heç vaxt sevgi olmasına yol verməyəcəyik» deyə söz alır, hər cümə axşamı saat üç yarımda eyni yerdə görüşüb irəliləyişi müzakirə etməyi təklif edir. Qəzet 27 oktyabrda Klaranın şərəfinə noyabrın 10-da çay verilməsini elan edir.
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
