İnternet Bağımlılığı
Uyğundur
- Övladının və ya həyat yoldaşının oyun, sosial şəbəkə və ya söhbətə həddindən artıq qapıldığından narahat olan ailələrə
- Özünün internetdə keçirdiyi vaxtın nə vaxt «çox» olduğunu və nəyin problem sayıldığını anlamaq istəyənlərə
- Psixoloq, müəllim və sosial işçi kimi asılılıq problemi ilə qarşılaşanlara
Uyğun deyil
- Klinik diaqnoz, elmi tədqiqat icmalı və ya yeni rəqəmsal trendlər (TikTok, qısa videolar) axtaranlara: kitab əsasən oyun və söhbət dövrünə aiddir
- Ağır asılılığı kitabla müalicə etmək niyyətində olanlara: müəllif özü bunun terapiyanı əvəz etmədiyini təkrar-təkrar yazır
- Hazır qadağa və nəzarət proqramı axtaran valideynlərə: müəllif ümumi qadağanı da, sərbəstliyi də təhlükəli sayır
Fəsil bir neçə terminin (internet asılılığı, kompüter oyunu asılılığı, rol oyunu, çat asılılığı, patoloji internet istifadəsi) eyni şeyi — kompüter istifadəsi üzərində nəzarətin itirilməsini — ifadə etdiyini bildirməklə başlayır. Müəllif Holger Feindel «çox nə qədərdir?» sualına dörd nümunə ilə cavab verir: Thorsten (11-ci sinifdən gündə 15 saatdan çox oynayan), sistem inzibatçısı Michael (peşə üzrə həftədə 40 saat, amma ailəsi ilə həftəsonları var), Thomas (həftədə 30 saatdan çox, lakin işi, idmanı və dostları yerindədir) və Frank (azı oynayır, amma övladlarının ağlamasının fərqinə varmır və arvadı onu tərk edir). Nəticə: tək bir saatla ölçmək olmaz; ciddi zərər, digər həyat sahələrinin laqeyd qalması və iztirab ortaya çıxanda problem başlayır. Müalicə axtaranlarda orta müddət həftədə 60–70 saatdır.
«Bədən nəticələri» bölməsində Manuel (üç ildə 70 kq-dan 130 kq-a çatan, belindəki ağrı, ödem, yüksək təzyiq), Richard (gündə ən azı on saat mobil telefon, baş barmaq oynağında artroz) və Fabian (iki ildən çox dişlərini yumayan) təsvir olunur. Müəllif sadalayır: bel və baş ağrısı, göz quruluğu, bilək iltihabı, kilo dəyişimi, yuxu çatışmazlığı, gecə-gündüz ritminin pozulması. Göz həkiminin qeydi: oyunçular dəqiqədə demək olar ki, göz qırpmırlar.
«Sosial nəticələr» bölməsində Ferdinand (13 yaşında ilk kompüter, 21 yaşında özünü asılı sayır, gündə 14–15 saat oynayır, sonra evsiz qalır) və Clara (sosial şəbəkədə 141 «dostu» olan, amma real doğum günündə heç kim təbrik etmir) təqdim olunur. Müəllif belə nəticə çıxarır: asılılıq real münasibətlərin zəifləməsi ilə başlayır, tənhalıq, işdə və təhsildə uğursuzluq, ailədə münaqişə, partnyorun getməsi və maddi problemlərlə davam edir. «Psixoloji nəticələr» bölməsi özünə inamsızlıq, qorxu pozuntuları, depressiya və «yetkinləşməmə»ni göstərir.
Fəslin sonu gerçəklik və virtuallığın ayrılması məsələsidir. Mediaların «qurbanlar gerçəklik ilə virtuallığı ayıra bilmir» iddiasına müəllif klinik müşahidələrlə cavab verir: David supermarketdə rəf bloklarının küncündə «snayper» kimi dayanıb sürətlə o tərəfə baxır; Tanja isə «saxla/yüklə» istəyini hiss etsə də hansı dünyada olduğunu aydın bilir. Müəllif belə nəticəyə gəlir ki, bu cür qarışıqlıq nadirdir; xəstələrdə əsasən davranış naxışları (tətikdə qalmaq) oyundan real həyata keçir. Fəslin üslubu qısa, şəxsi və mühakiməsizdir; zəif tərəfi yalnız Almaniya klinikasının təcrübəsinə əsaslanmasıdır.
- Fəsillər qısa klinik hekayələr və siyahı şəklində nəticələrlə qurulub
- Ton mühakimə etmir: müəllif asılıları və ailələri günahlandırmır, səbəbləri anlamağa çağırır
- Hər bölmənin sonunda nəticələr qısa siyahıda verilir, bu da oxucuya tez baxmağa imkan verir
- Statistika əvəzinə şəxsi nümunələr üstünlük təşkil edir
Texnologiyadan şüurlu istifadə və rəqəmsal həyatı sadələşdirmək haqqında
Ekran asılılığına qarşı daha sərt mövqedən yazılmış kitab
İnternetin diqqət və düşüncəyə təsiri haqqında
Müəllif «qısır dövrə»ni belə təsvir edir: real dünyada çatışmazlıqlar (açılmayan poçt, pozulmuş münasibətlər) böyüdükcə insanın özünə dəyəri və problemləri həll etmək inamı azalır; virtual dünya isə daha çox uğur və sosial şəbəkə ilə daha cazibədar olur. Nəticədə həyatın mərkəzi başqa dünyaya keçir. Müəllif bunu «aşağı spiral» adlandırır və bunun həm səbəb, həm nəticə olaraq depressiyanı qidalandırdığını göstərir.
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
