Para Ağacı
Uyğundur
- Uşaqlara pul, əmək və məsuliyyət haqqında əyləncəli, hekayə vasitəsilə dərs vermək istəyən valideynlərə
- Türk atalar sözlərinin müasir, uşaqlara uyğun izahını axtaranlara
- Birinci şəxs, səmimi, yumoristik uşaq səsi ilə yazılmış nəsri sevənlərə
- İllüstrasiyalı, qısa fəsilli kitabları uşaqlarına oxutmaq istəyən valideynlərə
Uyğun deyil
- Yetkin auditoriya üçün ciddi maliyyə ədəbiyyatı axtaranlara
- Xətti, sürətli templi macəra süjeti gözləyənlərə — kitab gündəlik məişət epizodları ilə tədricən inkişaf edir
- Mürəkkəb, çoxqatlı personaj psixologiyası axtaran yetkin oxuculara
- Kitabın milli (türk) mədəni kontekstindən (atalar sözləri, məişət detalları) uzaq oxu təcrübəsi istəyənlərə
Kitab birinci şəxsdən, gənc bir qızın uşaqlıq xatirələri kimi başlayır — o, valideynləri ilə qonşuluğa gedəndə "qonaqlıq seçimləri"nin (oynayası uşaq varmı-yoxmu) yumoristik təsnifatını verir, bu, kitabın səmimi, danışıq tərzli tonunu dərhal quraşdırır.
Nəhayət o, "tembel oğlan" adlanan bir uşaqla tanış olur — yataqdan heç çıxmayan, oynamaq, hətta danışmaq belə istəməyən bir oğlan. Onun otağı isə xarakterik şəkildə əksinədir: hər şey qutusunda, toxunulmamış, "mağaza vitrini" kimi səliqəli.
Ana və atanın "tembel teneke" (tənbəl konserv) deyə şikayət etdiyi bu uşağın valideynləri, danışıcının öz "dağınıq, canlı" uşaqlığını qibtə ilə qarşılayır — kitab burada valideyn gözü ilə "yaxşı uşaq" anlayışının nisbiliyini yumoristik şəkildə göstərir.
Danışıcı evə qayıdıb özü də "tembel oğlan kimi olmaq" ilə valideynlərini hədələməyə çalışanda, anası sərt cavab verir: "Yatanın yürüyənə borcu var! Elə yan gəlib yata bilməzsən!" — kitabın ilk fəslinin adı və əsas mesajı budur.
Fəsil, bir ay sonra tembel oğlanın atasının işdən çıxarıldığı xəbəri ilə bağlanır — ailə bu barədə bir daha danışmır, amma beş il sonra yenidən qarşılaşacaqları işarə edilir.
İkinci fəsil zaman irəli sıçrayır — danışıcı artıq lisey imtahanına hazırlaşan yeniyetmədir, ailə hələ də işçi sinfindəndir, aylıq "dönərci" gedişi ailənin əsas kiçik lüksüdür. Bir gün dönərci qarşısında atasının köhnə iş yoldaşı Sami əmini görürlər — o, indi bütün döneri satın alacaq qədər varlı görünür.
Sami əmi izah edir ki, oğlu (əvvəlki "tembel oğlan") birdən-birə varlanıb, buna görə o özü də işi tərk edib — bu, fəsli açıq bir sual üzərində bağlayır: bu "asan varlanma" davamlı olacaqmı, yoxsa kitabın adı olan "Pul Ağacı" metaforası bir xəbərdarlıqdırmı?
- Birinci şəxs, uşaq baxış bucağından yazılmış, yumoristik və səmimi bir səs
- Hər fəsil bir türk atalar sözünün adını daşıyır və həmin fəslin əxlaqi dərsini formalaşdırır
- Mert Tugenin illüstrasiyaları (fiziki kitabda) mətnlə paralel gedir, vizual yumor əlavə edir
- Dialoqlar təbii, uşaq nitqinə uyğun — qısa cümlələr, təkrarlar, danışıq dili
Oxşar auditoriya, pul və əmək haqqında bənzər əsas mesaj
Oxşar illüstrasiyalı, əyləncəli formatda uşaqlara maliyyə anlayışları öyrədir
Qonşuluqdakı Sami əminin ailəsi pul ağacını sirr kimi saxlayır, amma bir gecə dolu yağır. Səhər Sami əminin oğlu Uysal anlatıcını təcili çağırır: valideynləri onu bütün gecə torpağa qəpik əkməyə məcbur ediblər, amma bir dənə də yeni ağac çıxmayıb. Uysal etiraf edir ki, buna heç üzülmür: pul ağacı ona yalnız qısa müddət valideynlərinin sevgisini qazandırmışdı.
Anlatıcı Uysal-a «Mən tənbələm, bacarmıram» deməməyi öyrədir, necə ki, bir vaxt riyaziyyat müəllimi ona öyrətmişdi. Cavabı səyyah qohumu Yunus abi verir: Dunay boyu səyahətlərindən danışan, Mavi Dunay valsini, Plevna marşını tanıyan Yunus abi universitetə ilk dəfə indi daxil olmağa hazırlaşır. Atanın sözü yerinə düşür: «Zərərin harasından dönsən, qazancdır». Anlatıcı açarı tapır: insan özünü özü yetişdirə bilər.
Son fəsildə anlatıcı artıq böyükdür. Ailəsinin «müəllim ol, həkim ol, polis ol» təkliflərini dinləməyib, qastronomiya oxuyub. Ortağı ilə müsabiqə qazanıb çörək dükanı açıblar. Uysal ilə yolları bundan sonra da yan-yana davam edir. Ağacdan ilk gün qopardıqları pul çərçivəyə salınıb dükanın divarında asılıb. Anlatıcı düzəliş edir: «Bizim pul ağacımız xəyallarımız və səyimizdir».
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
