Yeşil Yol
Uyğundur
- Stephen Kingin dəhşət janrından kənarda, insan psixologiyasına və ədalət sisteminə yönəlmiş əsərlərini axtaran oxuculara
- Ölüm cəzası, günah və məsumiyyət kimi mövzularda emosional, xarakter-yönümlü hekayə istəyənlərə
- Yavaş inkişaf edən, atmosferə və xarakter dərinliyinə önəm verən nəqletmə tərzini sevənlərə
- 1930-cu illər Amerikasının Böyük Böhran dövrünün sosial konteksti ilə maraqlananlara
Uyğun deyil
- Sürətli templi, aksiyon dolu triller axtaran oxuculara — kitab tədricən, təfərrüatlı inkişaf edir
- Klassik "qorxulu" Kinq üslubu (canavarlar, açıq fövqəltəbii dəhşət) gözləyənlərə — burada fövqəltəbii element var, amma ton daha çox kədərli və düşündürücüdür
- Uşaqlara qarşı zorakılıq təsvirlərinə qarşı həssas oxuculara (aşağıdakı xəbərdarlıq bölməsinə bax)
Roman ikiqat zaman müstəvisində qurulub: qoca Paul Edgecombein bugünkü (təxminən 1996-cı il) bir qocalar evindəki xatirələri, 1932-ci ildə Cold Mountain həbsxanasının E Blokunda baş verənləri çərçivəyə salır. Bu quruluş kitaba əvvəldən bir kədər və qaçınılmazlıq hissi qatır — nəql edən adamın nə vaxtsa hər şeyi yaşayıb sağ qaldığını bilirik, amma bunun bədəlini hələ bilmirik.
E Blok, digər dörd blokdan ayrı, tək hüceyrələrdən ibarət, ölüm cəzasına məhkum olunanlar üçün nəzərdə tutulmuş binadır. Onun ortasındakı geniş dəhliz zeytuni-sarı, bayat limon rəngli linoleumla döşəlidir — başqa həbsxanalarda "Son Yol" adlanan bu dəhliz, Cold Mountainda "Yaşıl Yol" adlanır, çünki yolun sonunda "Böyük Elektrikli" ləqəbli elektrik kətili gözləyir.
John Coffey bloka payızda gətirilir — iki metr üç santimetr, yüz əlli-yüz yetmiş beş kiloluq nəhəng bir kişi, zəncirlərə bağlı. Onu qarşılayan gözətçi Percy Wetmore lovğa-lovğa "Yürüyən ölü!" deyə bağırsa da, Paul dərhal onu susdurur. Coffeyin baxışları Paulu narahat edir — sanki uzaqda, sakit bir yerdə gəzinir; danışığı savadsız deyil, amma təhsilli də deyil, sirli bir cənub ləhcəsi daşıyır.
Ən qəribə an isə Coffeyin ilk sualıdır: gecələr işıq yanıq qalırmı, çünki bəzən qaranlıqdan qorxur. Bu, iri, təhlükəli sayılan bir kişiyə yaraşmayan, uşaqcasına bir sual olaraq Paulu — və oxucunu — ilk dəfə tərəddüdə salır: bu adam doğrudanmı iki uşağı vəhşicəsinə öldürüb?
Geriyə dönüşlə, əkizlərin — Cora və Kathe Detterickin — qətli təfərrüatlı təsvir olunur: iki bacı yay gecəsi evin eyvanında yatarkən yoxa çıxır, ailə və qonşular izləri təqib edir, nəhayət çayın kənarında Coffeyi əkizlərin cəsədlərini qucağında tutub göy üzünə ulayaraq tapırlar. Coffeyin dediyi tək cümlə: "Əlimdə deyildi. Geri almağa çalışdım, amma gec oldu" — bu sətir romanın həm ilk, həm sonrakı təkrarlanan açarlarından biridir.
Məhkəmə iyirmi dəqiqədən az davam edir, münsiflər heyəti qırx beş dəqiqəyə qərar verir — dövrün, bölgənin və Coffeyin irqi mövqeyinin nə qədər az şübhəyə yer buraxdığı açıq şəkildə hiss olunur. Paulun blokdakı digər sakini, fransız-kajun mənşəli Eduard "Del" Delacroix (özünün balaca siçanı Mr. Jinglesla birlikdə) və qəddar, siyasi əlaqələrlə bloka soxulmuş Percy Wetmore də bu fəsildə təqdim olunur — sonrakı faciələrin toxumları artıq əkilib.
- Birinci şəxs, geriyədönüş nəqli — qoca Paulun bugünkü səsi ilə 1932-ci ilin hadisələri arasında daim gedib-gələn quruluş
- Böyük Böhran dövrü Cənubi Amerikasının danışıq tərzi və atmosferi diqqətlə qurulub, amma jarqon oxunağı çətinləşdirmir
- Kinqə xas olan "sıravi təfərrüatdan dəhşətə" keçid texnikası — mundar gündəlik detallar (sidik yolu infeksiyası, qızmar iyul istisi) faciəvi hadisələrlə yan-yana qoyulur
- Fəsillər arası gərginlik açıq fövqəltəbii dəhşətdən deyil, kiçik, izah olunmayan detallardan (Coffeyin baxışları, qaranlıqdan qorxusu) yaranır
Eyni dövrün Amerikan Cənubunda irqi ədalətsizlik və məhkəmə drama mövzusu
Eyni müəllifin, yenə həbsxana mühitində keçən, dəhşətdən uzaq digər məşhur novellası
Qısa cavab: Detterick əkizlərini John Coffey yox, məhbus William Wharton öldürüb. Paul bunu sübut edə bilmir və Coffey 1932-ci il noyabrın 20-də elektrik stulunda edam olunur. Coffeyin toxunuşu isə Paulu bir daha xəstələnməyən və çox uzun yaşayan adama çevirir: hekayəni o, yüz dörd yaşında Georgia Pines qocalar evində yazır.
Coffey toxunuşla xəstəlikləri sağaldır. Paulun sidik yolu iltihabını bu cür aradan qaldırmışdı, Percy-nin ayağı ilə əzdiyi Mr. Jingles-i də ovuclarında sağaldır, sonra siçanı Delacroix-yə qaytarır. Percy isə Delacroix-nın edamında baş rolu almaq istəyir (Müdir Moores bunu ona razılaşma kimi vəd etmişdi) və stulun başlığındakı süngəri duzlu suya batırmır. Paul süngərin quru olduğunu görür, amma artıq çox gecdir: Delacroix-nın ölümü uzun və dəhşətli keçir.
Müdir Moores-un arvadı Melinda beyin şişindən ölürdü. Paul, Brutal, Harry və Dean gecə Coffeyi gizlicə həbsxanadan çıxarıb onun evinə aparırlar; Wharton-a dərman verib yatırır, Percy-ni isə dəli köynəkdə təcridxanaya salırlar. Coffey Melindanı ölümün astanasından qaytarır. Geri dönəndə parmaqlıqların arasından Percy-ni tutub Melindadan çəkdiyi xəstəliyi ona ötürür. Percy əlindəki tapançanı boşaldıb yatmış Wharton-u öldürür, özü isə bir daha heç nə danışmayan, heç nəyə reaksiya verməyən insana çevrilir. Paul və yoldaşları araşdırmada yalnız bunu deyirlər: Percy ağlını itirib Wharton-u vurub.
Janice-in təkidi ilə Paul Wharton-un keçmişini araşdırır. Aydın olur ki, Wharton həmin ilin mayında Detterick-lərin təsərrüfatında «Will Bonney» adı ilə üç gün işləyib, ambarı boyayıb, onlarla süfrəyə oturub. Köməkçi şerif McGee şübhələnir, amma şerif Cribus işi yenidən açmaq istəmir. Paul bunu necə bildiklərini heç kimə deyə bilmir. Janice onlara Coffeyi qaçırmağı təklif edir, amma iki metrlik qara adamı kimsə tez tutar. Janice Paula Coffey ilə danışmağı deyir.
Coffey Paula deyir ki, Wharton ona toxunanda əkizləri kimin öldürdüyünü görüb. Əvvəl də meşədə onu görmüşdü, amma unutmuşdu. Wharton hər qıza «səs çıxarsan, qardaşını öldürərəm» deyibmiş, yəni onları bir-birinə olan sevgi ilə susdurub. Coffey adamların bir-birinə bu qədər pis davranmasından, öz gördüyü və hiss etdiyi ağrıdan yorulduğunu söyləyir və getmək istədiyini bildirir. Edam gecəsi Detterick-lər ön cərgədə oturur. Coffey qaranlıqdan qorxduğu üçün Paul ona maska taxmır, şerif Cribus qışqıranda da razı olmur. Coffeyin son sözləri: «Belə olduğum üçün üzgünəm».
Hekayə sonda Georgia Pines-ə qayıdır. Mr. Jingles qocalıb, amma sağdır; Paul onu Elaine ilə tanış edir. Brad Dolan onları qəfil tutanda siçan ölür və onu birlikdə basdırırlar. Paul anlayır ki, Coffeyin hədiyyəsi həm də lənət ola bilər: 1956-cı ildə avtobus qəzasında arvadı Janice onun qucağında ölür, özü isə cızıqsız qurtarır. Elaine üç ay sonra yatağında ölür. Paul yazır ki, bəzən xilas olmaqla lənətlənmək arasında heç bir fərq yoxdur.
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
