Kendini Tanıma Rehberi
Uygun
- Yeni Çağ ve ezoterik kişilik sistemleriyle ilgilenenlere
- Gurdjieff–Ouspensky geleneğinin sonraki kollarını incelemek isteyenlere
- Tipolojileri (Enneagram gibi) karşılaştırmayı seven okurlara
Uygun değil
- Bilimsel temelli psikoloji ya da kişilik kuramı arayanlara
- Reenkarnasyon, karma ve astrolojiyi kabul etmeyen okurlara
- Kanal yoluyla alınmış metinlere kuşkuyla yaklaşanlara — kitap eleştirel mesafe korumuyor
Kitap kaynağını açıkça söyler: burada sunulan bilgiler «yıllar süren medyumik bir çalışma» sonucunda, 1970'lerin başında San Francisco Körfez Bölgesi'nde değişik medyumlar aracılığıyla «Michael» adlı bir varlıktan — «bir zamanlar dünyada birçok hayat yaşamış, sonra başka varoluş âlemlerine geçmiş özler toplamı»ndan — alınmıştır. Yazarlar sistemin unsurlarının 1920'lerde Gurdjieff, Ouspensky ve Rodney Collin tarafından öğretildiğini, Sufizmle rezonans içinde olduğunu ve Maslow, Jung, Erikson, Freud okurlarına tanıdık geleceğini yazarlar. Önsözde ise önemli bir cümle var: «Burada yazılanlara inanmakla yetinmeyin, bu bilgileri bizzat sınayın.»
«Büyük Tasarı» bölümü yaratılışı sevimli, neredeyse bir çocuk masalı tonunda anlatır: Tao (ya da Tanrı) sıkılır ve kendisiyle saklambaç oynamaya karar verir — bir parçasını milyonlarca küçük parçaya böler, bunlar kökenlerini unutur ve binlerce yaşam boyunca yeniden hatırlamaya çalışır. Yedi varoluş katı, 800–1200 parçadan oluşan «Varlıklar», bir devrede 49 ila 400 fiziksel yaşam, karma yasası — «bir insan, kendisine yaptığınız şeyi er ya da geç aynı yoğunlukla size yapacaktır» — sistemin temel taşlarıdır. Tilt makinesi benzetmesi — öz topu fırlatır, labirentte öğrenir, top delikten düşünce yeni oyun başlar — akılda kalıcıdır.
«Ruh Çağları» bölümü insanın idrakinin yaşamdan yaşama nasıl genişlediğini bir «yaşam okulu» olarak anlatır: bebek ruhtan yaşlı ruha kadar aşamalar anaokulundan üniversiteye uzanan sınıflara benzetilir. Burada sistemin sorunlu yanı da görünür: girişte, sahte kişilik ile öz arasındaki farkı anlamanın «mevcut dünya nüfusunun ortalama ruh yaşından daha geniş bir idrak» gerektirdiği ve nükleer savaş tehlikesini azaltacağı söylenir. Böyle hiyerarşik bir «ruh yaşı» dili, niyet ne kadar iyi olursa olsun, insanları ve toplumları «daha az gelişmiş» diye etiketlemeye açıktır. Yazarların bilimkurgu romanlarını «başka gezegenlerde bulunmuş» insanların anıları olarak sunması da eleştirel okuru gülümsetecektir.
Kitabın en ilginç kısmı «Roller»dir. Yedi rol — hizmetkâr, sanatçı, savaşçı, rahip, âlim, bilge ve kral — meslek değil, dünyayı algılama biçimidir. Bunu yeni bir toprağa gelen göçmen grubu üzerinden gösteren kısa sahne çok başarılıdır: savaşçı barınak arar, âlim kaya tipini inceler, rahip şükür duasına çağırır, kral görev dağıtır, sanatçı kuyu için yeni bir düzenek icat eder, hizmetkâr kahve hazırlar, bilge ise memlekettekilere anlatılacak hikâyeyi düşünür. Bu kısım, sistemin kaynağından bağımsız olarak, insanların farklı güçlerini anlamak için sade ve hoş bir tipoloji olarak okunabilir.
En zayıf yer «Beden Tipleri» bölümüdür: insanın boyu, kemik yapısı, cildi ve organlarının güçlü-zayıf yanları «döllenme anında gezegenlerin konumu»yla açıklanır; örneğin «Satürn tipinin» fiziksel dayanıklılığı yüksektir ama sık omurga rahatsızlıkları yaşar. Genetik ve tıp açısından hiçbir dayanağı olmayan bu iddialar ciddi bir uyarıyı hak ediyor — sağlık konularını bu tür «tip»lerle açıklamak okuru yanıltabilir.
Sonuçta kitap, kendi kitlesi için açık yazılmış, tutarlı bir ezoterik sistem; kendini kabul ve koşulsuz sevgi çağrısı samimi. Ama bu bir psikoloji kitabı değil: bütün iddialar kanal bilgisine dayanıyor ve hiçbir bağımsız sınamaya açık değil.
- Gündelik hayattan benzetmeler ve kısa sahneler
- Her bölümde şemalar, tablolar ve «ileri öğrenciler için notlar»
- Sonda bütün sistemi özetleyen «örtü çizelgesi»
Kitabın atıf yaptığı Gurdjieff geleneğinin ana kaynağı
Ezoterik kökenli başka bir kişilik tipolojisi
Kitabın okura tanıdık geleceğini söylediği, kişilik tiplerine psikolojik yaklaşım
Kitabın en ilginç kısmı «Roller»dir. Yedi rol — hizmetkâr, sanatçı, savaşçı, rahip, bilgin, bilge ve kral — meslek değil dünyayı algılama biçimidir. Bunu yeni toprağa gelmiş göçmenler grubuyla gösteren kısa sahne: savaşçı sığınak arar, bilgin kayanın türünü öğrenir, rahip şükür duasına çağırır, kral görevleri bölüştürür, sanatçı kuyu için yeni bir düzenek icat eder.
Bir sorununuz varsa bize yazın. Yayınevi, yazar, hak sahibi ya da sadece okuyucu — fark etmez. Bu incelemede telif hakkı açısından sorunlu bir şey varsa, inceleme yazarı sitenin kurallarını ihlal etmişse, ya da sadece bir öneriniz ya da şikayetiniz varsa, hey@kitabdanevar.com adresine yazın. Meseleyi mahkemeye taşımadan, kendi aramızda çözmek istiyoruz: başvuruyu 48 saat içinde inceliyor, gerekirse incelemeyi düzeltiyor ya da tamamen kaldırıyoruz.
