Musa ve Tektanrılı Din
Uygun
- Freud'un psikanalitik yöntemini din ve tarihe uygulamasını görmek isteyen okurlara
- Tektanrıcılığın kökenine, Hz. Musa'nın tarihsel kişiliği sorusuna entelektüel merakla yaklaşanlara
- Freud'un "Totem ve Tabu" gibi önceki eserlerini okuyup, onun son, en bütünleyici tezini görmek isteyenlere
Uygun değil
- Dini metinleri yalnızca inanç bağlamında okumak isteyen, tarihsel-eleştirel/psikanalitik yaklaşıma açık olmayan okurlara
- Freud'un tezini hazır bir bilimsel konsensüs olarak kabul etmek isteyenlere — bu, tartışmalı, çoğu zaman temelsiz sayılan bir spekülasyondur, salt tarihsel bir gerçek değil
- Sıkı, akademik argümantasyon tarzına (dipnotlar, filolojik karşılaştırmalar) sabrı olmayan okurlara
Freud girişte açıkça itiraf eder ki, bir halkın kendi en büyük oğlu saydığı adamı "elinden almak" (yani onun ulusal kimliğini sorgulamak) kolay bir karar değildir, özellikle kendisi de o halktansa (Freud etnik olarak Yahudi'ydi) -ama "gerçek arayışında hiçbir güç bizi yolumuzdan döndürmemeli" diyerek konuya girer.
İlk soru Musa isminin kökenidir: geleneksel açıklama (Çıkış kitabındaki) ismi "sudan çıkartılan" anlamında açıklar, ama Freud bunu dilbilimsel açıdan zayıf bulur -çünkü bu, İbranicedeki "Moşe" biçimine uymaz, üstelik Mısırlı bir prensesin İbranice bir kök seçmesi mantıksızdır.
Freud, tarihçi James Henry Breasted'in araştırmasına dayanarak, "Musa" kelimesinin aslında Mısır kökenli olduğunu gösterir -"mose" (çocuk, oğul) kelimesi, "Ah-musa" (Ahmes), "Tut-musa" (Tutmes) ve "Ra-musa" (Ramses) gibi firavun isimlerinde yaygın bir kökti, genellikle bir tanrı adıyla birleşerek ("Amon-çocuğu", "Ptah-çocuğu") kullanılır, sonra kısaltılıp yalnız "Musa" kalırdı.
Bu dilbilimsel gerçekten yola çıkan Freud, şaşkınlıkla belirtir ki hiçbir tarihçi -Breasted gibi Musa'nın "tüm bilgeliğiyle Mısırlı" olduğunu kabul edenler bile- bu ismin sahibinin kendisinin de Mısırlı olabileceği sonucuna varmamıştır. Freud bunun nedenini ya İncil geleneğine duyulan saygıda, ya da Musa'nın Yahudi olmaması fikrinin insanlara basitçe "korkunç" gelmesinde arar.
- Freud bilimsel makale üslubuyla, her iddiasını dipnotlarla, diğer tarihçilerin (Breasted gibi) sözünü doğrudan alıntılayarak temellendiriyor — popüler değil, akademik bir yazı formatı
- Yazarın kendi tezinin ne kadar hassas olduğunu açıkça itiraf etmesi ("bu, küçük incelememin hedefidir", "okurların çoğu için anlamsız kalabilir") nadir görülen bir akademik alçakgönüllülük örneğidir
Aynı yazarın psikanalizi ilkel dinlere ve kültürün kökenine uyguladığı önceki eseri
Freud'un dinin psikolojik işlevine (kolektif bir yanılsama olarak) daha genel yaklaştığı başka bir eseri
Freud devam ederek daha da radikal bir tez ortaya atar: Musa aslında Firavun Akhenaton'un tektanrıcı (Aton) dinini Yahudilere getiren Mısırlı bir soyluydu, sonradan halk tarafından bir isyanla öldürüldü — bu, Freud'un "Totem ve Tabu"daki "baba katli" teorisinin bir tekrarıdır.
Kitap, tektanrıcılığın sonraki "geri dönüşünün" -yani bastırılmış Musa/baba-katli anısının nesiller boyu psikolojik baskıyla yeniden yüzeye çıkmasının- Yahudi dini bilincinin ve (Freud'a göre) tüm tektanrıcı kültürün temel psikolojik mekanizması olduğunu iddia ederek sona erer.
Bir sorununuz varsa bize yazın. Yayınevi, yazar, hak sahibi ya da sadece okuyucu — fark etmez. Bu incelemede telif hakkı açısından sorunlu bir şey varsa, inceleme yazarı sitenin kurallarını ihlal etmişse, ya da sadece bir öneriniz ya da şikayetiniz varsa, hey@kitabdanevar.com adresine yazın. Meseleyi mahkemeye taşımadan, kendi aramızda çözmek istiyoruz: başvuruyu 48 saat içinde inceliyor, gerekirse incelemeyi düzeltiyor ya da tamamen kaldırıyoruz.
