Sokrates Peygamber midir?
Uygun
- Sokrates'i dinî-karşılaştırmalı bir perspektiften okumak isteyenlere
- İslam, Tevrat ve İncil'de peygamberlik anlayışının genel bir anlatımını sade dille görmek isteyenlere
- Sokrates'in «Savunma»sının ana tezlerini Türkiye bağlamında tartışılan bir çerçevede okumak isteyenlere
Uygun değil
- Akademik felsefe tarihi arayanlara: kitap inanç temelli bir yorumdur
- Sokrates hakkında yalnızca tarihî kaynaklara dayanan çözümleme arayanlara
- Dinî metinlere kuşkuyla yaklaşıp eleştirel çözümleme bekleyenlere: yazar İslam perspektifini temel alır
Bölüm bilginin kaynağı sorusuyla açılır: bilgi doğuştan mı gelir, sonradan mı edinilir? İkinci soru: insan hakikate tek başına ulaşabilir mi? Yazar Cemal Duruk filozofların ve peygamberlerin bu soruya farklı yanıt verdiğini yazar: peygamberler insanın Tanrı'nın yol göstericiliği olmadan hakikati bulamayacağında hemfikirdir ve peygamberlik müessesesinin özünde insanın tek başına doğruyu bulamayacağı ve bir rehbere muhtaç olduğu inancı vardır. Sonra «nübüvvet», «nebi» ve «resul» kavramları sözlük anlamıyla açıklanır: nebi habere, resul ise haberi taşıyan elçiye vurgudur.
Yazar peygamberlerin insan olduğunu vurgular: Kur'an'da «De ki ben de sizin gibi bir beşerim, ancak bana vahyolunur» denir; peygamberler ruhani bir varlık değil, insanlar arasından seçilmiştir. Bütün peygamberlerin beş ortak niteliği sıralanır: sıdk (doğruluk), emanet (güvenilirlik), fetânet (yüksek akıl ve idrak), ismet (günahtan korunma) ve tebliğ (ilahi emirleri değiştirmeden iletme). Her biri âyet ve hadisle örneklenir: örneğin Hz. Muhammed Kureyşlilere «dağın eteğinde düşman atlıları var dersem bana inanır mısınız?» diye sorduğunda «evet, seni hiç yalan söylerken işitmedik» yanıtını almıştı.
Yazar fetâneti «kuru akıl ve mantık değil, dehanın da ötesinde bir idrak seviyesi», tebliği ise peygamberlerin en mühim vazifesi olarak anlatır. İsmet hakkında peygamberlerin örnek alınabilmesi gerektiği için günah ve isyandan korunduklarını; davranışlarının tüm insanların yapabileceği türden olması gerektiğini, aksi halde insanların «peygamberlerin emrettikleri bizim takatimizin üstündedir» diyerek mazeret üreteceklerini yazar.
Bölümün ikinci yarısında peygamberlerin hayatının mücadeleyle geçtiği vurgulanır: Âdem, Nuh, İbrahim, Musa, İsa, Eyyüb, Yakup, Yusuf, Zekeriya ve Hz. Muhammed'in çektiği zorluklar sıralanır; onların asıl gücü sabır ve tevekküldü. Bir rivayete göre 124 bin, bir başkasına göre 224 bin peygamber gelmiş, yalnızca 25'inin adı Kur'an'da geçer; sonra bu 25 peygamberin adı ve kısa tanıtımı (Âdem, İdris, Nuh, Hud, Salih, İbrahim, Lût vb.) verilir.
- Kitap üç bölümlük sade bir yapıya sahiptir: peygamberlik kavramı, antik Yunan ve Sokrates, karşılaştırma
- Birinci bölüm peygamberlerin niteliklerini âyet ve hadis örnekleriyle açıklar
- Yazar Arapça kökenli terimleri (nübüvvet, fetânet, ismet) kısa sözlük açıklamalarıyla verir
- Metin kısa paragraflar ve başlıklarla bölünmüştür, okunması kolaydır
Sokrates'in mahkeme savunmasının Platon'un yazdığı temel metni
Sokrates'in başka bir öğrencisinin yazdığı anı ve sohbetler
Sokrates'in yaşamını ve felsefesini akademik yaklaşımla anlatan kısa giriş
Okunan kısmın sonunda yazar Kur'an'da adı geçen peygamberlerin listesine geçer: Âdem (Kur'an'da adı 25 kez geçer, ilk insan ve ilk peygamber), İdris, Nuh, Hud, Salih, İbrahim, Lût vb. her biri kısa bir tanıtımla verilir. Bundan sonrası bu incelemenin kapsamı dışındadır.
Bir sorununuz varsa bize yazın. Yayınevi, yazar, hak sahibi ya da sadece okuyucu — fark etmez. Bu incelemede telif hakkı açısından sorunlu bir şey varsa, inceleme yazarı sitenin kurallarını ihlal etmişse, ya da sadece bir öneriniz ya da şikayetiniz varsa, hey@kitabdanevar.com adresine yazın. Meseleyi mahkemeye taşımadan, kendi aramızda çözmek istiyoruz: başvuruyu 48 saat içinde inceliyor, gerekirse incelemeyi düzeltiyor ya da tamamen kaldırıyoruz.
