Sonsuz Şüphe: 40 Derste Obsesyonel

Önsöz, yazarın kitaba «Bir Söylemin Parçaları» adını vermek istediğini, sonra «Obsesyonelden Alınacak Dersler» fikrine geldiğini bildirir. Abelhauser her şeyi bir anda söylemek isteyen, her şeyi tam doğru söylemeye çalışan, sonunda hiçbir şeyin duyulmadığı söylemi obsesyonelin temel özelliği sayar. Bu, önsözün kendi tarzıdır: uzun cümleler, ek ek açıklamalar, «ve buna ek olarak…» zinciri.

Yazar iki önemli şeyi baştan açıklar. Birincisi, «nevroz» ve «obsesyonel» onun için tanı ya da hakaret değil, öznenin Öteki ile, kendisiyle ve dünyayla ilişkisini kuran psişik yapılardan biridir; yani obsesyonel olmak insan olmanın bir yoludur. İkincisi, kitap ne semptom kataloğu ne tedavi reçetesidir: okur burada OKB için teknik bulamayacaktır. Abelhauser «obsesyonel»i ruhsal yaşamı büyüten bir büyüteç olarak görür ve «obsesyonelin okulunda öğrenci olmayı» önerir.

Önsözün sonunda yazar başlığı şöyle bağlar: son başlık «Sonsuz Şüphe»dir, çünkü obsesyonelin dünyasında başlangıçta söz değil, şüphe vardır. Bir de «uyarı» üzerine hikâye verir: cesur kaşif ormanda uçurum üzerindeki köprüye varır, tabelada «köprü aynı anda yalnızca bir kişiyi taşır» yazılıdır; yalnız olduğu için geçer ve köprü kırılır — çünkü «bilgili» adam iki kişi hesap edilir. Yazar bundan «uyarı düşüşü hızlandırır» sonucunu çıkarır.

Birinci kısmın ilk dersi «Bir Zamanlar Batı'da» filminden bir sahnedir: hain, Henry Fonda'nın oynadığı Frank'i uyarmaya gelir, Frank ise «sana güvenmiyorum, çünkü hem omuz askısı hem kemer takıyorsun» der. Yazar bunu obsesyonelin yalnızca şüphesi olarak değil, «yapının» kendisine duyduğu şüphe olarak okur: obsesyonel yapının arzuyu tatminsiz tutmasını garanti edeceğinden şüphe eder ve onu zorunsuzluk kemeriyle «yedeklemeye» çalışır. Histeriden farkı: histerik yapıyı sınar, obsesyonel onu korur.

İkinci ders Lacan'ın iki formülünü yorumlar: histeriğin arzusu «tatmin edilmemiş», obsesyonelinki «imkânsız»dır. Yazar bunu gündelik bir diyalogla gösterir: obsesyonele ne önerirseniz «çok isterdim ama bugün değil» diyecektir. Üçüncü ders Freud'un «Fare Adam» önsözündeki satırlara dayanır: obsesyonel nevrozun dili histeri dilinin bir lehçesidir. Zayıf yan Lacan terimlerinin («Öteki», jouissance, yapı) açıklanmadan kullanılması, okurdan yakınlık istemesidir.

• Her ders 2–10 sayfadır, kısa vinyetlerle başlar ve okuru soyut kuramda uzun tutmaz
• Örnekler geniştir: Leone, Freud, Oidipus, Hamlet ve diğerleri
• Yazarın ironik, bazen kendisiyle dalga geçen tonu ağır konuyu hafifletir
• Uzun, eklemelerle dolu cümleler obsesyonelin söylemini üslup düzeyinde taklit eder