Berlinli Apartmanı
Uyğundur
- Qonşuluq mühiti, yumor və kiçik detallarla qurulmuş detektiv-qorxu romanlarını sevənlərə
- Aqata Kristi kimi «bağlı dairə» detektivlərini və korxu filmlərini sevənlərə
- Gündəlik formatında, birinci şəxsdən yazılmış yüngül və axıcı roman axtaranlara
Uyğun deyil
- Sürətli, ardıcıl gərginlik gözləyənlərə: əvvəlki hissə yavaş və qonşu tanışlıqları ilə doludur
- Zorakılıq və ölüm səhnələrinə həssas olanlara
- Gündəlik tonunda yazılmış söhbət üslublu yüngül romanları sevməyənlərə
Roman Oya Arslanın gündəliyi şəklində yazılıb: «Əziz gündəlik, mənim adım Oyadır…» Otuz yaşlı tərcüməçi üç ay əvvəl Kadıköyün Bahariye məhəlləsindəki Berlinli Apartmanının 2 nömrəli mənzilinə köçüb. Mənzili qardaşı Ozanın qazandığı pulla alıblar; əvvəlki sahibləri — Mustafa bəy və Tijen xanım — hamilə qızlarının yaxınlığına köçmək istədikləri üçün qiyməti salıblar. Oya valideynlərini itirib, qardaşı televiziya serialı rejissorudur, yaxın rəfiqəsi isə qardaşının həyat yoldaşı Fundadır. İlk səhifələr bir tərəfdən xoşbəxtlik təsviridir, digər tərəfdən oxucuya xəbərdarlıq verir: «Başıma qəribə işlər gəlməzdən əvvəl həyatım belə idi… Əsl indi yazmağa başlayıram».
Apartmanın tarixçəsi ayrıca bölmədə danışılır. Bonndakı səfirlikdə işləyən bir türk Berlində yaşayan, sinxron tərcüməçi alman qıza aşiq olur; dostları ona «Berlinli» ləqəbini verir, qız ərə gedəndən sonra da bu ad qalır. Cütlük 1970-ci illərdə Bahariyedəki taxta evi yıxdırıb yerinə apartman tikdirir və ona «Berlinli» adını verir. Uşaqları olmadığı üçün onlar öləndən sonra qohumlar mənzilləri satır. Bu bölmə sakit, nağıl tonundadır; yalnız arxa fonda «şirin ev, mehriban qonşular» obrazı yaradır.
Qonşular bir-bir, ayrıca başlıqlar altında təqdim olunur. Yan mənzildəki Elif Dövlət Opera və Balesinin balerinasıdır, qarasaç, canlı, qəmli violonçalan sevgilisindən ayrılmaq istəyir, qarnına qırmızı gül çələngi döyməsi vurdurub. Üst mərtəbədə yaşayan yetmiş yaşlı Faruka xanım xalaya altı-yeddi pişik baxır; yalnız birinin adı var — Şeytan; iki əri də ürək tutmasından ölüb, qədim əşyalarla dolu evi Çukurcumadakı antikvar mağazasını xatırladır. Ahsen xanım təqaüdçü bankirdir, astrologiyaya həvəslidir, pişiklərinə Zeyno və Fatoş adını verib; yaraşıqlı, amma sol gözü cansız olan oğlu Rauf memardır. Üst mərtəbə ofisində qrafik dizayner Kaan və rəssam müəllim Barbaros işləyir; vannanın tavanından su damanda Barbaros özü gəlib tavanı düzəldir.
Daha iki obraz ən yaddaqalan olur. Bina meneceri Bünyamin bəy təqaüdçü ginekoloqdur, qürurlu, mesafəli və «National Geographic» izləyəndir; amma Oya təmizlikçi Liliferin boşanma prosesində ona necə sahib çıxdığını öyrəndikdən sonra ona isinir. Ən üst mərtəbədəki Matild və Natali Perlanta bacıları Pasxa çörəyi gətirib özlərini təqdim edirlər. Matild cəsarətlidir, siqaret çəkir və suallar verir; Natali isə ürkək və utancaqdır, balet tamaşasında göz yaşlarına boğulur. Lilifer onun «cinli» olduğunu, otağının oyuncaq kuklalarla dolu olduğunu söyləyir, Faruka xanım isə onu «azacıq çatlaq» adlandırır.
Yazıçının üslubu şairə xasdır: xırda ev detalları, nostaljik əşyalar, filmlərə və Aqata Kristiyə göndərmələr. Oya özü «Kitabxanadakı cəsəd»i tərcümə edir və qorxu filmlərini sevir; gündəlik tonu ona hər şeyi yüngül hekayə kimi danışmağa imkan verir. İlk hissənin zəif tərəfi təqdimatın uzunluğudur: bir neçə fəsil boyu yalnız tanışlıqlar və qonşuluq söhbətləri gəlir, gərginlik isə yalnız bu cümlədəki ehtimalla («başıma qəribə işlər gəlməzdən əvvəl») saxlanır.
- Gündəlik formatı qəhrəmanın səsini yaxın və səmimi edir, humorun əsasını yaradır
- Hər qonşu qısa «bölmə»lə (Elif, Faruka xanım, Ahsen xanım və s.) təqdim olunur, bu da oxucunun tanımasını asanlaşdırır
- Əsərin mühiti (Kadıköy, Moda, köhnə apartman) sevimli və detallıdır
- Detektiv janrına istinadlar (Aqata Kristi, qorxu filmləri, «Qatil kim?» oyunu) süjetə yumor qatır
Romanda Oyanın tərcümə etdiyi klassik «bağlı dairə» detektivi
Pəncərədən qonşuları izləyərək cinayəti aşkarlama motivi
Qonşu və yaşlı personajlarla yumorlu detektiv
Aprel gecəsi Faruka xala Oyanı və Elifi nanə likoru və «Qatil kim?» lövhə oyunu ilə qarşılayır. Oyunda Bəy Qərənfil «öldürülür», qatil Bəy Sümbül çıxır. Faruka xala iki ərindən danışır: ikinci əri ilə ilk ərinin öldüyü ürək xəstəxanasında tanış olub. Elif Timurun — dövməçi sevgilisinin — gecə yarısından sonra gələcəyini gözləyir; Faruka xala gecə onlara «dəstəmaz haqqında xatırladır.
Səhər Oya polisin bağçada olduğunu görür: Elif ağlayır, Timur ölüb. Atelyedə, ortağı tərəfindən cəsəd kimi tapılıb; Ahsen xanım ürək tutmasından danışır, doğuşdan ürək qüsuru olub. Elif polisə Timurun narkotik qəbul etmədiyini deyir. Bir ay sonra yarılma nəticəsi gəlir: bədənində narkotik izi yoxdur, qollarında və başında yüngül sıyrıqlar var; ürək tutması zamanı yıxılıb əşyalara çarpdığı qeyd olunur və iş bağlanır. Elif susqunlaşır, Faruka xalanın evində axşamlar da dayanır. Yayın əvvəlində Oya bağçada Ed Gein haqqında yeni tərcümə kitabını oxumağa başlayır.
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
