Korluq
Uyğundur
- Allegorik, fəlsəfi yüklü distopik ədəbiyyatı sevənlərə
- Saramaqonun unikal, durğu işarəsiz, fasiləsiz üslubuna açıq oxuculara
- Sivilizasiyanın "nazik qatı" mövzusunu araşdıran əsərlərə maraqlı olanlara
- Ağır, narahatedici, lakin ədəbi cəhətdən çox güclü mətnlərdən çəkinməyənlərə
Uyğun deyil
- Yüngül, rahatladıcı oxu axtaranlara — roman get-gedə ağırlaşan, narahatedici bir atmosferə malikdir
- Ənənəvi dialoq işarələməsi (dırnaq, tire) gözləyən, Saramaqonun uzun, durğu işarəsiz cümlələrini çətin tapan oxuculara
- Zorakılıq və insan ləyaqətinin alçaldılması mövzularına qarşı həssas oxuculara (romanın sonrakı hissələrində)
Roman kəskin bir səhnə ilə açılır: sıravi bir kişi avtomobilini sürərkən, yaşıl işıq yanan kimi birdən-birə görmə qabiliyyətini itirir — amma qaranlığa yox, "süd dənizinə batmış kimi" ağappaq bir dumana. Ətrafdakılar ona kömək etməyə çalışır, bir "yad adam" onu evinə aparmağı təklif edir — sonra isə maşınını oğurlayır. Bu kiçik xəyanət, romanın əsas mövzusunu — böhran anında insan xarakterinin necə açılacağını — artıq ilk səhifələrdə işarələyir.
Kor adam ertəsi gün göz həkiminə müraciət edir. Həkim heç bir fiziki qüsur tapmır — gözlər tam sağlamdır, amma adam heç nə görmür. Eyni gündə həkimin kabinetindəki digər xəstələr (qara eynəkli gənc qadın, çəpgöz oğlan, bir gözü bağlı qoca kişi) də təsvir edilir — onların da tezliklə eyni "ağ xəstəliyə" tutulacağı sonradan aydın olur.
Bir neçə gün ərzində xəstəlik partlayışla yayılır: əvvəlcə avtomobil oğrusu, sonra həkimin özü, sonra kabinetdəki digər xəstələr kor olur. Saramaqo bu yayılmanı sənədli, demək olar klinik bir dəqiqliklə təsvir edir — hər yeni "kor olma" halı əvvəlkindən daha çox təşviş yaradır.
Hökumət epidemiyanın qarşısını almaq üçün sərt qərar verir: bütün yoluxmuşlar (və onlarla təmasda olanlar) şəhərdən kənarda, artıq istifadə olunmayan köhnə bir dəlixanaya təcrid ediləcək. Kabinetdəki səhnədə nazirin köməkçiləri arasındakı bu qərarın necə veriləcəyi soyuq, bürokratik bir dillə, demək olar ironik şəkildə təsvir olunur — bu, romanın hakimiyyət institutlarına yönəlik tənqidinin ilk aydın işarəsidir.
Fəsil, personajların (hələ də adsız — "kor adam", "həkim", "qara eynəkli qadın" kimi funksional adlarla) avtobusla dəlixanaya aparılması ilə bitir — hər biri öz ailəsindən, adi həyatından qəflətən qoparılmış vəziyyətdə.
- Saramaqonun məşhur üslubu: dırnaq işarəsi və tire olmadan, vergüllə ayrılan fasiləsiz dialoqlar — oxucunu kimin danışdığını diqqətlə izləməyə vadar edir
- Heç bir personajın adı yoxdur — hamısı funksiyası və ya zahiri görünüşü ilə adlandırılır ("həkim", "qara eynəkli qadın", "oğru") — bu, allegoriyanın universallığını gücləndirir
- Uzun, dolanbaş cümlələr, klinik dəqiqliklə yazılmış təsvirlər — hadisələrin sürətlə pisləşməsini soyuqqanlı bir tonda çatdırır
- Epiqraf ("Bakabilirsənsə, gör. Görə bilirsənsə, izlə") romanın əsas mövzusunu — passiv görmə ilə aktiv anlama arasındakı fərqi — əvvəlcədən işarələyir
Oxşar allegorik epidemiya süjeti, insan cəmiyyətinin böhran anında necə davrandığını araşdıran fəlsəfi roman
Təcrid olunmuş bir qrupun sivilizasiya normalarından necə uzaqlaşdığını göstərən, oxşar qaranlıq allegoriya
Qısa cavab: karantində silahlı kor dəstə yeməyi ələ keçirir, əvvəl qiymətli əşyalar, sonra qadınlar tələb edir. Gözləri görən yeganə adam — həkimin arvadı — dəstənin başçısını qayçı ilə öldürür, bundan sonra dəlixana yanır, kordan çıxanlar isə əsgərlərin getdiyini görür. Kitabın sonunda görmə izahsız şəkildə bir-bir qayıdır, amma həkimin arvadı özü səmanın ağ göründüyünü görüb qorxur.
Dəlixanada yeməyi əvvəlcə hamı birgə bölüşürdü. Sonra silahlı kor dəstə yeməyin bölüşdürülməsini ələ keçirir, pul, saat, zinət əşyası tələb edir və bütün palataları onlara verməyə məcbur edir. Bir həftə sonra yemək müqabilində qadınları istəyirlər. Həkimin arvadı, tünd eynəkli qız və başqa qadınlar məcbur olub gedir; qadınlar təcavüzə məruz qalır. Yuxusuz qadın o gecədən sonra dəlixananın girişində ölür.
Dəstənin başçısı növbəti dəfə daha çox qadın istəyəndə həkimin arvadı qayçı ilə qadınların ardınca gedir və başçını boğazından vurub öldürür. Qarışıqlıqda mühasib kor onun tapançasını götürüb özünü yeni başçı elan edir. Dəstə yeməyi kəsir, əsgərlər isə yemək gətirməyi dayandırır. Qalan körlər dəstənin palatasına hücum edir, amma tapançanın atəşindən ikisi ölür.
Başqa palatadan olan və çaxmağı olan bir qadın dəstənin palatasının qapısındakı çarpayıların döşəklərini alışdırır. Dəstə yanır, qadın da alovdan xilas ola bilmir, yanğın bütün binaya yayılır. Körlər binadan qaçır, həkimin arvadı isə qapıda əsgərləri görmür: əsgərlər getmişdi və görünür, onlar da kor olmuşdu. Dam çöküb alov yağır, giriş qapısı açılır və dəlixananın sakinləri küçəyə çıxır.
Həkimin arvadı, ərilə və qrupla bir evdə məskunlaşır. Orada tünd eynəkli qızla qara göz bağlı qoca birlikdə yaşamaq qərarına gəlir. Supermarketin zirzəmisində ölülər tapılır, kilsədə isə bütün rəsmlərin və heykəllərin gözləri ağ bantla bağlıdır. Sonra ilk kor görmə qabiliyyətini qaytarır, ardınca tünd eynəkli qız, qoca və həkim də görür. Həkim bunun səbəbini bilmədiyini, bəlkə də gələcəkdə tapılacağını deyir; həkimin arvadı isə səmanı ağ görüb «növbə mənimdir» deyə düşünür, şəhərin hələ də orada olduğunu görüb özünə gəlir.
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
