Kusursuz Dikkat
Uyğundur
- Telefon və bildirişlər üzündən heç bir işi başa çatdıra bilməyənlərə
- Ofisdə və ya evdən işləyən, işini daha səmərəli qurmaq istəyənlərə
- Məhsuldarlıq mövzusuna elmi əsaslı, amma yüngül giriş axtaranlara
Uyğun deyil
- Cal Newportun «Dərin iş» kitabını və ya oxşar ədəbiyyatı artıq oxuyanlara
- Diqqət psixologiyasına dərin akademik baxış gözləyənlərə
- Konkret DƏHP diaqnozu və onun müalicəsi haqqında məlumat axtaranlara
Giriş Kanadanın Kinqston şəhərində kiçik bir restoranda başlayır. Bailey ətrafdakı insanları müşahidə edir: telefonlarını masaya üzüqoylu qoyub hər otuz saniyədən bir yenidən götürən iki qız, bir-birindən başqa heç nəyə baxmayan cüt, diqqəti mahnı, sifariş və səhər yeməyi arasında bölünmüş kişi. Müəllif bu restoranı internet olmadığı üçün seçdiyini yazır. Fikir sadədir: diqqət hər yerdədir və biz onu harada xərclədiyimizi demək olar heç vaxt şüurlu seçmirik. Araşdırmalara görə kompüterdə diqqətimiz dağılmadan orta hesabla cəmi qırx saniyə işləyə bilirik.
Bailey kitabı oxumağa başlamazdan əvvəl yeddi praktik tövsiyə verir və bu, kitabın ruhunu yaxşı göstərir. Telefonu başqa otağa qoyun. Diqqəti yayındıran fikirləri dəftərə yazın ki, başınızdan çıxsın. Kitabın sizə dəyib-dəymədiyini soruşun. Günün gec saatı deyilsə, qəhvə için. Qələmlə oxuyun və altından xətt çəkin. Diqqətin dağıldığını hiss edəndə qısa fasilə verin. Müəllif öz «pis vərdişini» də etiraf edir: oxuduğu hər kitabın ilk səhifəsini qoparıb əlfəcin edir, nişanlısı bunu müqəddəs şeyə hörmətsizlik sayır.
Birinci fəslin əsas aləti «dörd iş növü» cədvəlidir. İşlər iki ölçü üzrə bölünür: məhsuldar və ya məhsulsuz, cəlbedici və ya itələyici. Məhsuldar, amma darıxdırıcı işlər «zəruri», məhsuldar və maraqlı işlər «məqsədyönlü», maraqlı, amma faydasız işlər «diqqəti yayındıran», həm faydasız, həm darıxdırıcı işlər isə «lazımsız» adlanır. Sosial media, xəbər saytları, boş söhbətlər üçüncü qrupa düşür. Bailey yazır ki, insanların çoxunun cəmi üç-dörd «məqsədyönlü» işi var və «avtopilot» rejimində yaşadıqca onları son günə saxlayırıq. Sadə, amma işləyən bir çərçivədir.
İkinci fəsil diqqətin bioloji sərhədlərini izah edir və kitabın ən maraqlı hissəsidir. Timothy Wilsona görə beynimiz hiss orqanları vasitəsilə saniyədə on bir milyon bit məlumat alır, şüurlu olaraq isə cəmi təxminən qırx bitini emal edir. Qısamüddətli yaddaşda isə orta hesabla dörd şey saxlaya bilirik. Bailey bunu «diqqət sahəsi» (iş yaddaşı) adlandırır və kompüterin operativ yaddaşına bənzədir. Onun maraqlı müşahidəsi var: Betmen və Robin, olimpiadada üç medal, «Üç muşketyor» — mədəniyyətimiz bu məhdud yaddaşa uyğunlaşıb.
Fəslin praktik nəticəsi çoxişliliyə daha incə baxışdır. Mütəxəssislər «eyni anda iki iş görmək olmur» deyir, Bailey isə dəqiqləşdirir: iki mürəkkəb işi birlikdə görmək olmur, amma vərdiş halına gəlmiş işləri, məsələn, gəzmək və audiokitab dinləmək, ya da paltar ayırmaq və telefonla danışmaq asanlıqla birləşdirmək olar. Ən yaxşı birləşmə bir mürəkkəb işlə bir vərdiş işidir. Zehnimizin vaxtın 47%-ində başqa yerə getdiyini, bunu fərq etməyin («meta-şüur») isə məhsuldarlığı artırdığını da yazır.
Zəif tərəfi həcmlə bağlıdır. Fikirlər aydındır, amma eyni şeylər bir neçə dəfə təkrarlanır və bəzi bölmələr bloq yazısı kimi uzanır. Müəllifin «məhsuldarlıq mütəxəssisi» olaraq öz həyatından nümunələri bəzən faydalı, bəzən də özünü reklam kimi səslənir. Türkcə tərcüməyə tərcüməçi bəzi uyğunlaşdırmalar edib, məsələn, yaddaş testindəki ingilis adlarını türk adları ilə əvəzləyib. Bu, oxucuya kömək edir.
- Elmi araşdırmaları sadə cədvəl və sxemlərlə izah etmək
- Hər fəsildə dərhal sınana bilən kiçik tapşırıqlar
- Müəllifin öz üzərində apardığı təcrübələrdən səmimi nümunələr
Diqqəti dağıdan dünyada dərin fokuslanmaq üçün daha sərt yanaşma
Diqqəti yayındıran amillərə daxili səbəblərdən baxan bələdçi
Müəllifin bir il ərzində məhsuldarlıq təcrübələri apardığı ilk kitabı
Kitabın ikinci yarısı birinciyə gözlənilməz bir əlavə edir: diqqəti həmişə toplamaq lazım deyil. Bailey zehni məqsədli şəkildə sərbəst buraxmağı «scatterfocus» adlandırır. Duşda, yolda, bulaşıq yuyarkən ağla yaxşı fikirlərin gəlməsinin səbəbi budur: beyin bu vaxt köhnə məlumatları yeni məlumatlarla birləşdirir və gələcəyi planlaşdırır. Müəllif üç rejim ayırır: «tutma» rejimi (zehni sərbəst buraxıb ağla gələni qeyd etmək), «problem saxlama» rejimi (bir problemi ağlın küncündə saxlayıb fikirlərin onun ətrafında gəzməsinə imkan vermək) və «vərdiş» rejimi (sadə bir iş görərkən gələn fikirləri tutmaq). Araşdırmalara görə ən güclüsü sonuncudur. «Nöqtələri toplamaq» fəslində isə nəyi «istehlak» etdiyimizə diqqət etməyi məsləhət görür, çünki beynimiz yalnız topladığı nöqtələri birləşdirə bilər. Kitab hiperfokus və sərbəst diqqəti bir yerdə işlətməklə daha məhsuldar, yaradıcı və xoşbəxt olmağın mümkün olduğu fikri ilə bitir.
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
