Romanov Hanedanı
Uyğundur
- Rus mədəniyyəti tarixinə, xüsusilə hakimiyyət-sənətkar əlaqəsinə maraqlananlara
- Dostoyevski, Tolstoy, Çaykovski, Puşkin kimi simaları geniş tarixi kontekstdə görmək istəyənlərə
- Akademik dərinlikli, amma canlı, şəxsi müşahidələrlə zənginləşdirilmiş qeyri-bədii nəsr sevənlərə
Uyğun deyil
- Yalnız bir hökmdar və ya bir sənətkara fokuslanmış dar bioqrafiya axtaranlara
- Sürətli, yüngül oxu istəyənlərə — 368 səhifəlik sıx akademik məzmundur
- Rus tarixi və mədəniyyətinə əvvəlcədən heç bir aşinalığı olmayanlara (çoxlu tarixi şəxs adı və kontekst tələb olunur)
Kitab ənənəvi tarix kitabı kimi deyil, müəllifin şəxsi girişi ilə başlayır. Volkov izah edir ki, bu araşdırma onun əvvəlki kitabı "20-ci Əsr Rus Mədəniyyəti Tarixi: Tolstoydan Soljenitsinə" əsərinin bitdiyi yerdən geriyə, 1613-cü ilə (Romanovların taxta çıxışı) qayıdır — beləliklə iki kitab birlikdə Avvakumdan günümüzə bütün rus mədəniyyət tarixini əhatə edir.
Volkov, Romanovların sənətə "qəribə bir laqeydlik" göstərdiyi ümumi fikrini rədd edir. Əksinə, sübut edir ki, sülalənin kişi üzvləri peşəkar hərbçi olsalar da, ədəbiyyat, memarlıq, musiqi və rəngkarlıqla ciddi maraqlanıblar — I Böyük Pyotr, Böyük Yekaterina və I Nikolay hətta mədəniyyət inşasına birbaşa qarışıblar. Müəllifin əsas tezisi budur: hökmdarın mədəniyyət prosesinə nəzarəti nə qədər güclü olubsa, rejim də bir o qədər sabit olub.
Bu əlaqənin şəxsi tərəfini müəllif konkret nümunələrlə göstərir: I Nikolay Puşkini "Rusiyanın ən ağıllı adamı" adlandırıb və onun yaradıcılığına istiqamət verməyə çalışıb (hər zaman uğurla olmasa da); II Aleksandrın təhkimçilik hüququnu ləğv etmə qərarına Turgenyevin "Ovçunun Qeydləri" kitabının emosional təsiri olduğu deyilir; III Aleksandr isə Dostoyevskini həvəslə oxuyub, Çaykovskinin musiqisini bəyənib və "Gəzginlər" rəssamlar qrupunun əsərlərini toplayıb.
Volkov metodoloji baxımdan maraqlı bir don seçir — kitabı sırf arxiv sənədlərinə deyil, öz şəxsi təcrübəsinə də əsaslandırır. 1964-cü ildə, 20 yaşlı konservatoriya tələbəsi ikən Xruşşovla Leninqradda təsadüfən üzbəüz gəldiyini, sonra ABŞ-da yaşayarkən Qorbaçov, Yeltsin və Putinlə Nyu-Yorka səfərləri zamanı "gözlərinin içinə baxa bildiyini" xatırlayır — bu təcrübələrin ona hakimiyyət-mədəniyyət əlaqəsini "canlı insanlar" kimi, karton fiqurlar kimi yox, anlamağa kömək etdiyini yazır.
Əsas mətn 21 noyabr 1836-cı ildə Peterburqun Böyük Daş Teatrında Mixail Qlinkanın "Çar Uğrunda Bir Həyat" operasının premyerası ilə açılır — dövrün ən nüfuzlu bina və tamaşaçı tərkibi ilə, biletlərin bir ay əvvəldən satıldığı böyük bir mədəni hadisə kimi təsvir olunur. Volkov bu səhnəni sülalə-mədəniyyət əlaqəsinin rəmzi başlanğıc nöqtəsi kimi seçir.
Müəllifin akademik, amma canlı üslubu diqqətçəkəndir — arxiv sənədləri, gündəliklər və şəxsi söhbətlər (Axmatova, Şostakoviç, Balançin, Brodski ilə görüşləri daxil) elmi dəqiqliklə, amma quru olmayan bir dillə birləşdirilir.
- Müəllif akademik faktları öz şəxsi görüşmə xatirələri ilə birləşdirərək tarixi "canlı insanlar" kimi təqdim edir
- Hər fəsil konkret bir mədəni hadisə/tamaşa ilə açılıb, geniş tarixi konteksə keçir
Bu kitabın bitdiyi yerdən (1917) davam edən, eyni müəllifin əvvəlki əsəri
Rus mədəniyyəti tarixinə oxşar geniş, sintetik yanaşma
Kitab xronoloji irəliləyir — I Pyotrdan başlayaraq II Yekaterina dövrü, sonra I Pavel/I Aleksandr dövründə Karamzin və Jukovski, Puşkinin yüksəlişi, Lermontov və Bryullov, Qoqol.
Orta hissə II Aleksandr dövründə Turgenyev və Dostoyevski, Tolstoy və qadın məsələsi, Çaykovski və İmperator Rusiyasında homoseksuallıq mövzularına həsr olunub.
Son fəsillər Dostoyevski və Romanovların əlaqəsi, III Aleksandr dövründə "Gəzginlər" rəssamlar qrupu və Musorqski, nəhayət II Nikolay və Lenin dövrünə — sülalənin süqutuna qədər gətirir.
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
