Sen Yeter ki İste

Müəllif hekayəsinə uşaqlıqdan başlayır. Altı yaşında qoruyucu mələyinə məktub yazıb gizlədir və istədiyi rəngdə, zəngli velosiped alır. Doqquz yaşında «mümkün olmayan» bir şey sınamaq istəyir: bir filmdə baş rol, «hamı məni görsün». Həmin il «Lausbubengeschichten» filmində rol alır, amma rejissor onun səsini başqasına səsləndirtdirir. Müəllifin nəticəsi: «Hamı məni gördü, heç kim eşitmədi» — arzu dəqiq ifadə edilməyib. Bu hekayə kitabın ən yaxşı və ən dürüst səhifəsidir, çünki arzunu düzgün formalaşdırmağın əhəmiyyətini yumorla göstərir.

Yeniyetməlikdə «gerçəkçi skeptik»ə çevrilən müəllif sonra təsadüfən Stuart Wilde-ın «Möcüzələr» kitabına rast gəlir və uşaqlıq «arzu fabriki»ni xatırlayır. Buradan kitabın əsas tezisi çıxır: «Arzular hər gün, hər saniyə gerçəkləşir. Bizim arzularımız da, hamısı. Şübhələrimiz də, dəyərsiz olduğumuz barədə düşüncələrimiz də.» Kainat isə «nəhəng bir sifariş mağazası»dır: yaxşını pisdən ayırmır, sadəcə göndərir. Bu metafora oxunaqlıdır, amma onu ciddi qəbul edən oxucu üçün nəticəsi ağırdır: başına gələn hər pis şey sənin «sifarişin»dir.

Birinci qayda praktikdir: böyük arzulara kiçiklərdən başlayın, çünki ağıl kiçik şeylərdə müqavimət göstərmir. Ən məşhur nümunə park yeridir: evdən çıxanda kainata «Park yerim filan küçədədir» əmrini göndərirsən və çatanda ya boş yer olur, ya da kimsə oradan çıxır. Müəllif və Mixaela onilliklərdir park problemi yaşamadıqlarını deyir; unudanda isə bir-birinə «gec sifariş verdin» deyirlər. Burada təsdiq meyli göz qabağındadır: tapılan yerlər «möcüzə», tapılmayanlar «unutqanlıq» sayılır. İflas etmiş şirkətdən ucuz palma ağacları almaq hekayəsi də eyni məntiqlə izah olunur. Mixaelanın hekayəsi də eyni üslubdadır: on yaşında radioda ABBA plastinkası üçün keçirilən lotereyaya açıqca göndərir, poçtalyonun qapını döyüb plastinkanı verdiyini hər gün gözündə canlandırır və plastinka gəlir; ikinci dəfə də eyni şey olur.

Ən dəyərli hissə duyğular haqqındadır. Müəllif Şimali Karolina Universitetindən psixoloq Barbara Fredricksonun müsbət emosiyalar üzərindəki işlərinə istinad edir və sadə bir məşq təklif edir: ətrafına baxıb «burada xoşuma gələn nədir?» soruşmaq, sonra «burada nə pisdir?» soruşmaq və iki sual arasında əhvalın necə dəyişdiyini hiss etmək. Bu, həqiqətən faydalı bir diqqət məşqidir. Amma dərhal ardınca «müsbət əhvalda qavrayış filtrimiz otuz faizə qədər açılır» kimi mənbəsiz rəqəm gəlir.

Ən zəif hissə «Bir az fizika»dır. «Hər şey enerjidir, düşüncələr də saf enerjidir, deməli düşüncə maddəyə çevrilir» məntiqi elmi anlayışların mənasız qarışığıdır; enerjinin saxlanması qanunu, «rezonans qanunu» və pianonun simləri arzuların gerçəkləşməsinə «sübut» kimi təqdim olunur. Daha pisi, müəllif yazır ki, «Mari və Pyer Küri 1933-cü ildə maddənin heçlikdən necə yarandığını müşahidə ediblər». Pyer Küri 1906-cı ildə ölüb; 1933-cü ildə cüt yaranmasını müşahidə edənlər İren və Frederik Jolio-Küri olub, bu da «heçlikdən» yox, enerjidən yaranan hissəciklər idi.

Ən narahatedici cümlə də bu bölmədədir: «Qıtlığın hökm sürdüyü bir dünyada yaşayırıqsa, bu yoxsulluq biz onu sifariş etdiyimiz üçün var olur. Qonşumuz yalnız zənginlik arxasınca qaçdığı üçün bolluq içindədir.» Bu fikir xəstəliyi, yoxsulluğu, işsizliyi şəxsi «səhv düşüncə»nin nəticəsi kimi göstərir və çətin vəziyyətdəki oxucuya əlavə günah hissi yükləyir. Türkcə tərcümə axıcıdır, amma redaktə yer-yer zəifdir. Nəticədə kitabın minnətdarlıq və aydın məqsəd haqqında səhifələri faydalı ola bilər, qalanını isə ehtiyatla oxumaq lazımdır.

• Yumorlu, şəxsi hekayələrlə dolu yüngül dil
• Hər qaydanın sonunda qısa, sadə məşqlər
• Arzunu dəqiq ifadə etməyin əhəmiyyətini göstərən yaddaqalan nümunələr