Travmanın İç Dünyası
Uyğundur
- Terapevtlərə, psixologiya və psixiatriya tələbələrinə və travma ilə işləyənlərə
- Jung psixologiyası, arxetiplər, nağıl simvolları və Winnicott nəzəriyyəsi ilə maraqlananlara
- Uşaqlıq travmasının sonrakı həyatda daxili müdafiə mexanizmləri kimi necə davam etdiyini dərindən anlamaq istəyənlərə
Uyğun deyil
- Sürətli və praktik özünəkömək kitabı axtaranlara: mətn peşəkarlar üçün yazılıb
- Jung və psixoanaliz terminologiyasına yad olanlara: giriş səviyyəsində izah yoxdur
- Travma mövzusuna həssas olanlara: klinik nümunələrdə istismar təsvir olunur
Donald Kalsched fəsli klinik gözləmə ilə açır: ilk uşaqlıq travması olan xəstələrin yuxularında təkrar rastlaşdığı «daimonik» bir fiqurun fenomenologiyası. Yeni fikir belədir: iyirmi beş illik klinik işi boyunca bir sıra xəstə terapiyada böyümə və sağalma dövründən sonra durğunluğa düşürdü; bunlar uşaqlıqda travma keçirmiş, həssas və ağıllı, «şizoid» xəstələr idi, xəyal qozasında yaşayır, valideynlərlə real əlaqəni kəsmişdilər. Onların yuxularında daxili bir fiqur həm onları xarici dünyadan qoruyur, həm də amansız özünütənqidlə hücum edirdi. Kalsched buna «arxetipik özünüqoruma sistemi» deyir.
Nəzəri izah Jungun dissosiasiya fikri ilə başlayır: travmaya psixikanın normal reaksiyası ondan uzaqlaşmaqdır, mümkün olmasa, benin bir hissəsi uzaqlaşmalıdır. Jungun «duyğu tonlu komplekslər»i travmatik təcrübənin ətrafında toplanan obrazlardır, yuxularda «düşmənlər» və ya vəhşi heyvanlar kimi görünür. Kalsched əlavə edir: dissosiasiya passiv ayrılma yox, psixikanın bir hissəsinin digərinə aktiv hücumudur; bu, hər halda Jungun nəzərindən yayınmışdı. Xarici travma tək başına ruhu bölmür, bölünməni travmanın yaratdığı daxili psixoloji amil həyata keçirir.
Klinik nümunə «Baltaçı»: ata tərəfindən təkrar fiziki və cinsi istismara məruz qalmış sənətkar qadın bir il terapiyadan sonra yay tətili ərəfəsində «tərk edilməyə» reaksiya olaraq özünü kiçik və müdafiəsiz hiss etməyə icazə verir; həmin gecə yuxu görür: qapını bağlamağı unudub, gözləri yerində qara boşluq olan çox hündür bir adam baltanı boynuna endirir. Kalsched yuxunu belə yozur: bu, başın kəsilməsi, zehnlə bədən arasında qəsdən bölünmədir; adam hastanın bağımlılıq və möhtaclıq hisslərinə qarşı «ikinci müdafiə xətti»dir. Müəllif belə fiqurlar üçün «şeytani» (dia-ballein: ayırmaq) anlayışını işlədir, əksi «simvolik» (sym-ballein: birləşdirmək) dir.
Fəslin sonunda Kalsched «qaranlıq Benin» inkişaf mənşəyi haqqında fərziyyəsini verir: körpənin daxili dünyasında «yaxşı» və «pis» obrazlar var, anası bunları metabolizə edən «xarici orqan» rolunu oynayır; travmatik uşaq üçün Benin mənfi tərəfi şəxsiləşməyib, arxaik qalır və agressiv enerji içəriyə yönəlir. Sonra ikinci vaka — 60-lı yaşlarında depressiv və boşanmış Bayan Y. — təsvir olunur: narsist anası və xəstə atası, 55 il əvvəl çəkilmiş ev filminə baxmaq, analistin gözlərinin dolması; həmin gecə yenə uğursuz bir kişi fiquru yuxusuna girir.
- Fəsil klinik vinyet ilə açılır və nəzəri şərh onun ardınca gəlir
- Yuxu materialı konkret təsvirlərlə, sonra Jung və psixoanalitik terminlərlə yozulur
- Müəllif öz hipotezini (özünüqoruma sistemi) addım-addım qurur və sorğu şəklində verir
- Mətndə etimoloji açıqlamalar (daimon, diabolik, simvolik) nəzəri fikri işıqlandırır
Eyni müəllifin sonrakı kitabı; travma və ruhun arxetipal ölçüsü haqqında davam
Travmanı bədən və neyrobiologiya baxımından izah edən daha geniş oxucu kütləsi üçün yazılmış əsər
Jungun arxetip və simvollar haqqında oxucuya yönəlmiş ən əlçatan kitabı
Oxunan hissənin sonunda Bayan Y. terapevtlə birlikdə uşaqlığına aid ev filmini izləyir, ağlayır və analistin də gözləri dolur; növbəti seansda «zirehim düşdü» deyir, amma həmin gecə «ikimizin də əvvəlki yuxularından tanıdığımız uğursuz kişi fiqurunun» yenidən göründüyü narahat yuxu görür. Yuxunun təsviri burada başlayır və bu rəy onu danışmır.
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
