Yağmur Durunca
Uyğundur
- Ağır, göz yaşardan Türk melodramlarını (arabesk ədəbiyyatı) sevənlərə
- Yoxsulluq, sürgün, ailə faciəsi mövzularını canlı, xalq dilinə yaxın üslubda oxumaq istəyənlərə
- 1980-2000-ci illər Türkiyəsinin sosial mənzərəsinə (kənd-şəhər köçü, siyasi zorakılıq) maraqlananlara
Uyğun deyil
- Yüngül, nikbin və ya sürətli templi hekayə axtaranlara
- Cinsi zorakılıq təsvirlərinə həssas oxuculara (romanda ağır bir səhnə var)
- Ədəbi, minimalist nəsr üslubunu bol pafoslu, emosional dil əvəzinə üstün tutanlara
Roman, Adana qatar stansiyasında başlayır — jandarmalar tərəfindən aparılan məhkum Veli Yüklü başqa şəhərə sürgün edilir. Kupesində ölümcül xəstə yaşlı bir kişi, onun qızı Emine və kiçik oğlu Sinandan ibarət kasıb bir ailə oturur. Ailənin İstanbula, xəstə üçün həkimə getdiyi ortaya çıxır — səyahət boyunca ailənin daxili söhbətləri, yoxsulluğu və ata-qız arasındakı gərginlik (Eminenin təhsil ala bilməməsindən doğan acı) təsvir olunur.
Veli, ailəyə baxarkən öz uşaqlığını xatırlayır — Dogu Anadoluda bir kəndli qadının başına gələn faciə: kəndlərinə sığınan iki gənc "meşə işçisi" əslində silahlı fəal çıxır, əsgərlərin basqını zamanı qadının oğlu güllə ilə ölür, qadın özü də uzun məhkəmə prosesindən keçir. Bu hekayə Velinin öz ailəsinin və ölkəsinin tarixi ilə hörülür.
Veli özünün də hambalın oğlu olduğunu, yoxsulluq içində məktəbə getmək üçün hər gün kilometrlərlə yol qət etdiyini xatırlayır. Həbsxanada olarkən ssenari yazmağa başlayıb — "Suçlu Melek" adlı bir hekayə üzərində altı il işləyib, amma heç vaxt tamamlaya bilməyib; kupedəki insanların taleyini "hələ yazılmamış bir roman"ın materialı kimi görür.
Qatar Toros dağlarını keçərkən kiçik, insani anlar (simitçi uşaqdan simit almaq, jandarma və məhkum arasında qeyri-rəsmi söhbət, uşağın oyunbazlığı) ilə səyahətin ağır atmosferi yumşaldılır. Ferdi Tayfurun üslubu bol təşbeh və pafoslu daxili monoloqlarla doludur — hər kiçik detal simvolik mənaya bürünür.
Üçüncü fəsildə hadisələr İstanbula keçir. Veli əfv olunaraq həbsdən çıxır, bacısı Asiye və küçüklüyündən bəri tanımadığı enişdəsi Nazımın yanına köçür. Eyni zamanda oxucuya Eminenin başına gələn ağır bir hadisə açılır: İstanbula köçmüş Emine, ona qayğı göstərən kimi görünən yaşlı bir qadın olan Billur tərəfindən aldadılıb sərxoş edilir və zorlanmağa cəhd edilir — Emine özünü qurtarsa da, dərin bir travma yaşayır.
Bu nöqtədə roman iki paralel xətt qurur: Velinin İstanbulda yeni həyata uyğunlaşma cəhdləri (enişdəsinin yanında rəngsaz işçisi kimi işləməsi, "kayınço" xitabından narahat olması) və Eminenin yaşadığı travmanın nəticələri. Hər iki xəttin adı çəkilən personajların adları fəsil başlığında birləşdirilir ("İstanbulda Kəsişən Yaşamlar: Veli, Emine, Asiye, Sinan"), bu da onların yollarının irəlidə tam kəsişəcəyinə işarədir.
- Fəsillər uzun, sıx paraqraflardan ibarətdir, dialoq bol, lakin daxili monoloqlar pafoslu və təkrarlayıcıdır — arabesk mahnı sözlərinə bənzər bir ritorika var
- Povest bucağı əsasən Veli üzərindən gedir, lakin bəzən digər personajların (Emine, hətta qatar sərnişinlərinin) düşüncələrinə də keçid edir
- Tərcümə məsələsi yoxdur (yalnız türk dilində), lakin Şərq/Anadolu ağzı danışıq dili diaqoglarda qorunub saxlanılıb
Türk ədəbiyyatının klassik melodramatik, taleyə bağlı sevgi/faciə üslubunu paylaşır
Eyni saytda oxşar ağır, taleyüklü Anadolu/Qafqaz mövzulu nəsr
Emine Çakal-ın şəbəkəsinə düşüb və kuryer kimi istifadə olunur. Hava limanında Veli ona evlənmə təklif edir, Emine «hə, hə, hə» deyib boynuna atılır. Pasport nəzarətinin qapısından keçəndə qara mikroavtobusdakı snayper onu gicgahından vurur. Emine Veli-nin qucağında, bir söz deyə bilmədən ölür. Veli Emine-nin kiçik qardaşı Sinan-ı etibar etdiyi Arto-ya tapşırır.
Romanın sonunda Veli yenidən həbsxanadadır. Orada tapdığı yeganə can dostu İmam arvadı Nermin-in Sami ilə xəyanətini öyrənib ikisini karvanda yandırıb. İmam həbsxana həyətində edam olunur; son arzusu ölümdən sonra Nermin-ə rast gəlib-gəlməyəcəyini soruşmaq olur. Səhərə yaxın yağış kəsilib, səma təmizdir. Veli pəncərədən baxır, göz yaşları axır, məhkumlar pəncərələrdən dəsmal yelləyirlər. Kitabın adı bu son səhnədən gəlir.
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
