Çocuk Eğitiminde Pozitif Disiplin
Uygun
- Çocukla günlük gerilimi (yatma zamanı, sabah telaşı, ödev) azaltmak isteyen ebeveynlere
- Ceza vermeden kural ve sınır koymanın yolunu arayanlara
- Hazır cümleleri ve gerçek örnekleri sevenlere, konuyu baştan sona değil, gerektiğinde açıp okuyanlara
Uygun değil
- Bilimsel araştırma, kaynak ve kanıt arayanlara: iddialar kitapta kaynaksız veriliyor
- Ağır travma, intihar riski ya da cinsel istismar gibi durumlarda profesyonel yardım arayanlara: kitap uzmanın yerini tutmaz
- Kısa ve özlü bir kitap isteyenlere: baskı yüzlerce sayfa
Birinci bölüm ebeveynin üç tarzını karşılaştırıyor: «Patron» (tüm güç onda), «Hanım Evladı» tipi (çocuk evrenin merkezi) ve «hoşgörülü ve kararlı» ebeveyn. İlkiler cezaya, ikinciler çocuğu kurtarmaya yöneliyor, üçüncü tip ise hem çocuğa hem kendine saygı gösteriyor. Yazarlar birçok ebeveynin suçluluk hissettiğini söylüyor, çünkü ya fazla kontrolcü ya da fazla hoşgörülüler. Çözüm kendini değiştirmek: kendinizdeki küçücük bir değişiklik bile çocuğun davranışını etkileyecek.
«Önce ne yapacağınıza karar verin, sonra yapın» ilkesi örneklerle anlatılıyor. 11 aylık bebeğinin bezini değiştirirken mücadele eden anne susup bebeğin çırpınmasının bitmesini bekliyor. Başka bir anne her şeyi bir kez söyleyeceğini bildiriyor ve çocuklar zamanla onu daha dikkatle dinlemeye başlıyor. Baba ise çocuklarına ödevde yardım için her akşam yedi ile dokuz arası müsait olduğunu söylüyor, 9.30'da gelenlere «bu kez kendi başınıza» diyor.
«Konuşmayın, davranışınızla gösterin» başlığında yazarlar küçük çocuklarla yaşanan sorunların yüzde yetmiş beşinden fazlasının ebeveynler daha az konuşsa kaybolacağını söylüyor. Bunun yerine «Emniyet kemerini takmak ister misin?» gibi soruları bırakmak, «Şimdi kemerleri takma zamanı» diyebilmek, çocukla göz teması kurarak konuşmak öneriliyor. «İpin ucunu bırakmayın» başlığı altı adımdan oluşuyor: dikkati soruna vermek, duyguya saygı göstermek, ne yapılması gerektiğini söylemek, birlikte çözüm bulmak, hisleri ve sınırları açıklamak, kararı davranışla desteklemek. Ana örnek, annesi telefonla konuşurken onu rahatsız eden Shelly.
«Ceza yerine bilgilendirme ve hatalardan öğrenme» bölümü Pozitif Disiplin'de cezaya yer olmadığını savunuyor. Yazarlara göre ceza çocukta öfke ya da suçluluk yaratıyor, «ben kötü bir çocuğum» veya «sana göstereceğim» düşüncesi doğuruyor. Örnekler: meyve suyu dökülünce «hadi birlikte temizleyelim», köpekle sert oynayınca ikisini ayırıp «daha nazik oynamaya hazır olana kadar bekleyebilirsiniz» demek. Bu kısımda «yüzlerce araştırma»ya atıf yapılıyor ama adı verilmiyor.
«İletişim becerilerinizi geliştirin» kısmı «merakla» soru sormayı (ne oldu? bundan ne öğrendin?), yansıtıcı dinlemeyi, hisleri adlandırmayı, dinlerken dudakları kapalı tutmayı ve tuzak sorular yerine «farkındayım» demeyi anlatıyor. Bisikleti çalınan çocuk örneğinde anne nutuk atmak yerine duyguyu kabul ediyor ve çocuğun kendi sonucuna varmasına yer bırakıyor. «Makul beklentiler», «aile toplantıları» (haftada bir, övgü ve ajandayla başlayan, on beş dakika ile bir saat arası), «sınırlı seçenekler» ve «sınırlar» (bir köprünün tırabzanları gibi) de anlatılıyor.
Birinci bölümün son okunan kısmı doğal ve mantıklı sonuçlar ile rutinler. Doğal sonuç yağmurda ıslanmak, mantıklı sonuç ise çocukla birlikte kararlaştırılıyor: beslenme çantasını evde unutan çocuğa «üzgünüm, belki arkadaşların paylaşır» demek, benzini kendisi doldurmayan ergene arabayı vermemek. Rutinler için uyku öncesi fotoğraflı bir çizelge öneriliyor: çocuk her görevi bitirdikçe kendi fotoğrafını yapıştırıyor ve «çizelgende sırada ne var?» sorusuyla hatırlatılıyor.
- Her ilke kısa gerçek örnekler ve hazır cümlelerle anlatılıyor
- Ebeveyn tiplerinin («Patron», «Hanım Evladı», hoşgörülü ve kararlı) yalın karşılaştırması
- Her bölümde «çocuk ne öğrendi?» sorusuyla sonucun gösterilmesi
- Kitabı «boynunuza asıp gezdirmek isteyeceğiniz» bir başvuru kaynağı gibi sunan giriş
Çocukla iletişim becerileri için en çok okunan pratik kitap
Çocuğun beyin gelişimine dayanan yetiştirme yaklaşımı
Yazarın aynı yaklaşımı genel olarak anlattığı klasik kitabı
Shelly, annesi telefonla konuştuğunda her seferinde onu rahatsız ediyor, izin verilse bile daha çok konuşmak istiyor, olmazsa annesini çimdikliyor, ısırıyor ya da vuruyor. Anne sakin bir günde Shelly ile oturup isteğini anladığını söylüyor, birlikte çıkış yolu soruyor, sonra net bir plan kuruyor: telefon çaldığında Shelly'nin konuşabileceği biri olup olmadığını söyleyecek, değilse Shelly Legolarıyla oynayacak, vurursa ya da ısırırsa anne balkona çıkıp görüşmeyi orada bitirecek.
Telefon çaldığında anne dediğini yapıyor. Shelly «ben de konuşmak istiyorum» diye bağırınca anne balkona çıkıp kapıyı kapatarak görüşmeyi bitiriyor. Yazarlara göre Shelly bu olaydan annesinin sözünün ciddi olduğunu, kendisine ve ona saygı duyduğunu, işbirliğiyle sorumluluk alabileceğini, bazen isteklerinin gerçekleşmeyeceğini ve uzlaşmayı öğreniyor. Yazarlar ayrıca cezanın sorunu o an çözse bile bu becerileri öğretmediğini ekliyor.
Diğer örneklerde sonuç beklenmedik oluyor: beslenme çantasını evde unutan çocuğa anne yemek getirmiyor, çocuk akşama kadar açlıktan ölmüyor, tersine arkadaşlarının sevmediği sağlıklı yiyecekleri paylaşarak her zamankinden iyi besleniyor. Sekiz yaşındaki Brene havuzdan on dakika uzakta beklemek zorunda kalınca babası yanına oturuyor, «beklemek zor, sana limonata getireyim mi?» diyor. Kız önce «hayır» diyor, sonra portakal suyu istiyor.
Bir sorununuz varsa bize yazın. Yayınevi, yazar, hak sahibi ya da sadece okuyucu — fark etmez. Bu incelemede telif hakkı açısından sorunlu bir şey varsa, inceleme yazarı sitenin kurallarını ihlal etmişse, ya da sadece bir öneriniz ya da şikayetiniz varsa, hey@kitabdanevar.com adresine yazın. Meseleyi mahkemeye taşımadan, kendi aramızda çözmek istiyoruz: başvuruyu 48 saat içinde inceliyor, gerekirse incelemeyi düzeltiyor ya da tamamen kaldırıyoruz.
