Devlet Adamı
Uygun
- Platon'un diyalektik yöntemini (bölme/dikotomi yöntemi) canlı bir örnekte izlemek isteyen felsefe meraklılarına
- Siyasi iktidar ve yönetim anlayışının antik köklerine ilgi duyanlara
- "Sofist" diyaloğunu zaten okuyup mantıksal devamını arayanlara
Uygun değil
- Platon'un daha "anlatıcı", metaforlu diyaloglarını (örn. "Şölen") sevip kuru mantıksal argümantasyondan kaçınan okurlara
- Hızlı, doğrudan sonuç arayan okurlara — diyaloğun büyük bölümü tanımın kendisini aramaya, adım adım soru-cevaba ayrılmıştır
- Antik Yunan felsefi terminolojisiyle (dikotomi, kuramsal/kılgısal bilgi) ilk kez karşılaşan, hiçbir ön hazırlığı olmayan okurlara
Diyalog, Sokrates'in Theodoros'a "Sofist" konuşması için teşekkür etmesiyle açılır — şimdi sıra "devlet adamı ile filozofun ne olduğunu" belirlemeye gelmiştir. Sokrates şakayla bu ikisini "geometrik oranla ölçülemeyecek kadar" farklı değerler olarak sunar, ardından konuşmayı sürdürmek için Genç Sokrates, Theaitetos'un yerine "yeni muhatap" seçilir.
Yabancı yöntemini açıkça beyan eder: devlet adamına götüren "yolu" bulmak için önce tüm bilgiyi iki parçaya ayırmak gerekir. Soru şudur — devlet adamının bilgisi "kılgısal" (elde iş, zanaat gibi bilgide-pratikte somutlaşan) bir bilgi midir, yoksa "kuramsal" (matematik gibi, yalnızca muhakemeden ibaret) bir bilgi midir?
Genç Sokrates ile birlikte Yabancı, matematik ve benzeri bilimlerin tamamen kuramsal olduğuna (yalnızca muhakeme eder, hiçbir şey "üretmez"), dülgerlik gibi el sanatlarının ise kılgısal olduğuna (bilgi işte somutlaşır) karar verir. Soru şudur: kralın/devlet adamının bilgisi hangi tarafa aittir?
Yanıtı bulmak için Yabancı ilginç bir benzetme kurar: resmi görevi olmayan ama hükümdara öğüt verebilecek kadar bilgili bir kişi de "kral bilgisine sahip" sayılabilir -demek ki kral bilgisi, kim taşırsa taşısın, yalnızca muhakeme etme (kuramsal) bilgisidir, çünkü kral gücünü kasıyla değil aklıyla gösterir. Böylece devlet/kral bilgisi kuramsal bilgi bölümüne yerleştirilir.
- Platon yöntemi adım adım, Genç Sokrates'in neredeyse her cümleye "Şüphesiz", "Elbette" gibi kısa onaylarla yanıt verdiği sıkı bir soru-cevap (elenktik) formatında kurar — okuyucu da aynı mantığı izlemeye zorlanır
- Aile/ev yönetimi ile devletin yönetimi arasında yalnızca ölçek farkı olduğu iddiası (büyük aile = küçük devlet), sonraki siyasi felsefe tarihinde geniş tartışılacak bir tezin ilk biçimlerinden biridir
Aynı katılımcılarla, aynı dikotomi yöntemini "sofist" kavramını tanımlamak için uygulayan doğrudan önceki diyalog
Platon'un ideal devlet yönetimi üzerine daha kapsamlı, ünlü eseri — aynı konuya farklı (mit ve anlatı ağırlıklı) bir üslupla yaklaşır
Yabancı kuramsal bilgiyi kendisi de "emreden" (hükmetme) ve "muhakeme eden" bilgi olarak böler, devlet adamının bilgisini "canlı varlıkların sürüsünü" yöneten bir çobanlık türü olarak tanımlamaya çalışır, ama bu tanım hızla çok geniş çıkar (çünkü diğer meslekler -hekim, tüccar vb.- de "insan sürüsüne" hizmet iddiasında bulunabilir).
Yabancı hatayı düzeltmek için ünlü "Kronos çağı miti"ni anlatır -tanrıların doğrudan yönettiği kadim bir dönem hakkında- ve bununla insan devlet adamının çobanlıktan farkını gösterir. Diyalog, devlet adamının gerçek bilgisinin "dokumacılık sanatı" metaforuyla -toplumdaki farklı mizaçları (yumuşak ve cesur tabiatları) bir arada "dokuyan" dengeleyici bir bilgi olarak tanımlanmasıyla sona erer.
Bir sorununuz varsa bize yazın. Yayınevi, yazar, hak sahibi ya da sadece okuyucu — fark etmez. Bu incelemede telif hakkı açısından sorunlu bir şey varsa, inceleme yazarı sitenin kurallarını ihlal etmişse, ya da sadece bir öneriniz ya da şikayetiniz varsa, hey@kitabdanevar.com adresine yazın. Meseleyi mahkemeye taşımadan, kendi aramızda çözmek istiyoruz: başvuruyu 48 saat içinde inceliyor, gerekirse incelemeyi düzeltiyor ya da tamamen kaldırıyoruz.
