Duygusal Vampirler
Uygun
- Ofiste, ailede ya da ilişkide hep yorgun ve tükenmiş hissettiren biriyle karşılaşıp nedenini anlamak isteyenlere
- Zor insanlarla davranışı «hangi tip, hangi tepki» mantığıyla, kısa ve pratik anlatan kitapları sevenlere
- Konuya mizahlı, korku filmi estetiğiyle yazılmış popüler psikoloji olarak bakmak isteyenlere
Uygun değil
- Bilimsel psikoloji literatürü ve klinik tanı arayanlara: kitap kendi kendine yardım tarzında ve tipleri sadeleştiriyor
- Yakınlarına kişilik bozukluğu «tanısı» koymak isteyenlere: yazar kontrol listelerinin tıbbi tanı olmadığını kendisi söylüyor
- Tehlikeli ya da şiddet içeren bir ilişkide olanlara: kitap sınır koymayı öğretiyor ama bu durumda uzman desteği ve güvenlik planı gerekir
Kitap bir Drakula parodisiyle açılır: Carfax Manastırı'nda ışıklar yanıyor, halk dedikodu yapıyor, geceleri sisin arasında tuhaf yaratıklar dolaşıyor. Sonra Kont Drakula kendini tanıtır ve yazar okura «duygusal vampirlerin» kan değil, duygusal enerjinizi emdiğini söyler; onlar sizin sokağınızda, ofisinizde, ailenizde, hatta yatağınızda olabilir. Albert J. Bernstein önce hem çekici hem yorucu bir portre çizer: ilk bakışta sıradan insanlardan daha iyi görünürler, tanıdıkça karmaşa yaratırlar.
Yazar metaforu açıklar: duygusal vampirlerde doğaüstü bir şey yoktur, «cadı kostümüne bürünmüş klinik psikoloji» söz konusudur. Onlar psikologların «kişilik bozukluğu» dediği insanlardır; kendilerini değil, başkalarını deli ederler. On bir tanıdan beşi gündelik yaşamda en sık karşılaşılanlardır: anti-sosyal, dramatik, narsisist, obsesif-kompulsif ve paranoyak. Bu vampirler teşhis konulacak kadar hasta olmasalar da «yetişkin görünen bebekler»dir: herkesin yalnızca kendileriyle ilgilenmesini, kusursuz sevilmeyi, karşılığında hiçbir şey vermemeyi isterler.
Beş tip kısaca tanıtılır. Anti-sosyal vampirlerin bağımlılığı heyecandır: Toyotalar dünyasında birer Ferrari'dir, çevrelerindekileri çabuk ele geçirirler, ama güvenilir değildirler. Dramatik vampirler ilgi ve onay için yaşar, her şey bir şovdur. Narsisist vampirler kendilerini dünyanın en iyisi sanır, başkalarını hiç düşünmez. Obsesif-kompulsif vampirler ayrıntı ve kontrolle güven arar, sürprizden korkar. Paranoyak vampirler herkesin peşlerinde olduğunu düşünür, her şeyde sapma arar.
«Olgunluk ve Akıl Sağlığı» bölümü üç davranış üzerine kuruludur: kontrol algısı (yaptıklarımın sonucu var), bağlantı duygusu (başkaları da benim gibi, verdiğin kadar alırsın, sınır var) ve zor şeyleri üstlenme. Vampirler üçünde de başarısızdır. Yazar vampirin neden böyle olduğunu açıklayan kuramları (beyin kimyası, çocukluk travması) reddeder: nedeni bilmek çözmez, üstelik vampiri «kurban» gösterir. Temel öneri: vampire iki yaşındaki bir çocuğa davrandığınız gibi davranın — sınır koyun, tutarlı olun, öğüdü az tutun.
- Drakula metaforu kitabın tüm yapısını, adlarını («Gecenin Çocukları», «Karanlık Güçler») ve mizahını kurar
- Her tip aynı kalıpla verilir: «onunla yaşamak nasıldır», kısa örnek diyalog, kontrol listesi, «10 maddelik strateji»
- Örnek diyaloglarda anlatılan davranış gündelik (patron, eş, iş arkadaşı) olduğundan okur kendini ve çevresini çabuk tanır
- Dil yalın ve konuşma tonundadır; ağır terimler kısa açıklamalarla verilir
Aynı yazarın iş yerindeki zor insanlara dair devamı
İlişkilerde oynanan tekrarlayan oyunlar üzerine klasik kitap
İlişkide kontrol ve şiddet üzerine daha ciddi ve pratik bir kitap
Okunan kısmın sonunda yazar okura herkesin her tipten biraz taşıdığını ve kimsenin hepsini taşımadığını söyler; en zor insanlar iki-üç tipin karışımıdır. «Vampirlerin arasında kendinize rastlarsanız üzülmeyin, bu iyi bir işarettir: kendinize rastlamanız bundan haberinizin bile olmamasından çok daha iyidir». Bundan sonrası bu incelemenin kapsamı dışındadır.
Bir sorununuz varsa bize yazın. Yayınevi, yazar, hak sahibi ya da sadece okuyucu — fark etmez. Bu incelemede telif hakkı açısından sorunlu bir şey varsa, inceleme yazarı sitenin kurallarını ihlal etmişse, ya da sadece bir öneriniz ya da şikayetiniz varsa, hey@kitabdanevar.com adresine yazın. Meseleyi mahkemeye taşımadan, kendi aramızda çözmek istiyoruz: başvuruyu 48 saat içinde inceliyor, gerekirse incelemeyi düzeltiyor ya da tamamen kaldırıyoruz.
