Lanetliler
Uygun
- Kanlı şiddetten çok atmosferik, psikolojik dehşeti tercih edenlere
- Çocukluk dostluğunun karanlık yanlarını araştıran edebi kurguyu sevenlere
- Güvenilmez, belirsiz anlatım tekniğine ilgi duyanlara
- ABD'nin kırsal/çiftlik ortamında geçen, atmosferi güçlü öyküler arayanlara
Uygun değil
- Net, tam açıklanmış bir son bekleyenlere — Oates'un üslubu bilinçli olarak belirsiz kalır
- Klasik, ani korku efektli "perili ev" hikâyeleri bekleyenlere — bu, yavaş, psikolojik bir dehşettir
- Bir çocuğun ölümü konusuna hassas olanlara (bkz. İçerik uyarısı)
- Basit, doğrusal bir kurgu tercih edenlere — anlatım geçmiş ve şimdiki zaman arasında serbestçe hareket eder
Öykü iki zaman katmanında ilerler: birincisi, kocasını kaybetmiş, artık yaşlı bir kadın olan Melissa'nın uykusuzluktan geceleri yazdığı eski bir defter; ikincisi, onun Mary Lou Siskin adlı komşu kızla birlikte geçirdiği çocukluk. Melissa bu anıları, kocasına ve çocuklarına hiç anlatmadığı bu anıları, kimse görmesin diye kurşun kalemle, gizlice yazar.
Çocukken Melissa ve Mary Lou ailelerinin yasakladığı terk edilmiş çiftliklere — eski Medlock çiftliğine, Minton evine — girmeyi severlerdi. Aileler "tabii ki hayalet diye bir şey yok" dese de, "yabancı biri, hatta tanıdığın biri" olabileceğine dair üstü kapalı uyarılar yaparlardı — Melissa bu uyarının gerçek anlamını çok sonra anlayacaktır.
Bayan Medlock, kocasını ahırda ölü bulduktan sonra aklını kaybedip hastaneye yatırılmıştı. Kızlar terk edilmiş çiftliği dikkatle, adım adım araştırır, pencerelerden içeri bakar, aç kedileri taşla kovalar, hatta bir keresinde ahırları yakmaktan söz ederler — bu sahne çocuk oyunuyla gerçek tehlike arasındaki ince sınırı gösterir.
Annesi Melissa'yı Mary Lou'dan uzaklaştırmaya çalışır — "bu kız seni yoldan çıkarıyor" der, Mary Lou'nun ailesini "alt tabakadan" sayar. Ama iki kızın dostluğu garip, yoğun ve bazen acımasız bir biçimde sürer: birbirlerini incitir, sonra yeniden barışırlar, Melissa Mary Lou'yu neredeyse kız kardeşi gibi görür.
Bölüm boyunca yazar bir ayrıntıyı geçerken, neredeyse gizlice yerleştirir: Minton'ların evi, daha sonra Mary Lou'nun cesedinin bulunduğu yer olarak not düşülür — bu, henüz hiçbir şey olmadan önce, sıradan bir coğrafi ayrıntı gibi verilir, ama okurun içini ürperten bir işarettir.
Bundan sonrası öykünün ikinci yarısının işidir — Mary Lou'nun gizli sevgilisi Hans, onun Melissa'dan giderek uzaklaşması ve nihayet trajik akıbeti. Bu yüzden burada duruyoruz ve öyküyü okumanızı öneririz. Ama buraya kadar okuduklarınız ilginizi çektiyse, aşağıdaki spoiler bölümüne bakabilirsiniz.
- Anlatım geçmiş ve şimdiki zaman arasında serbestçe geçiş yapar — Melissa'nın yetişkin sesi çocukluk anılarına sürekli müdahale eder.
- Oates kritik bilgileri (Mary Lou'nun akıbeti gibi) rastgele görünen, geçici cümlelerin içine gizler — dikkatli okur bunu yakalar.
- Derleme "grotesk" türüne aittir — klasik korku unsurları (terk edilmiş bir ev, hayalet söylentileri) gerçek bir psikolojik derinlikle birleştirilir.
- Yazarın sonsözü ("Grotesk Üzerine Düşünceler") kitabın kuramsal çerçevesini açıklar, ama incelemede konu edilmemiştir.
- Çeviri (Alev Bulut) Oates'un kesik kesik, çağrışımlı cümle üslubunu iyi aktarır.
Aynı derlemeden, aile ilişkilerinin karanlık yanlarını araştıran başka bir öykü
Benzer psikolojik-gotik atmosfer, açıklanmayan bir aile trajedisi konusu
Çocukluk dostluğu ve açıklanmayan şiddeti benzer bir üslupla işleyen modern bir roman
Kısa cevap: Mary Lou 13 yaşındayken kaçırılır, yedi günlük bir aramanın ardından Minton'ların evinin yakınında çıplak ve parçalanmış halde ölü bulunur. Katili hiçbir zaman bulunamaz.
Mary Lou'nun gizli sevgilisi — çiftlik işçisi, okulu bırakmış Hans Meunzer — tutuklanır, üç gün sorgulanır, ama yeterli delil olmadığı için serbest bırakılır. Herkes onun yaptığına inanır, ama hiçbir zaman kanıtlanmaz.
Melissa'nın annesi ona Mary Lou'nun artık "cennette, İsa'nın yanında" olduğunu söyleyerek teselli etmeye çalışır. Melissa cenazeye gitmesine izin verilmez. Hans ve Siskin ailesi kısa süre sonra bilinmeyen bir yere taşınıp kaybolur.
Öykü tam bir açıklama yapmadan biter — Melissa yalnızca Mary Lou'nun ona "Lissa!" diye seslendiği son anı hatırlar. Metin bilinçli olarak açık bırakılır: Melissa'nın kendisinin ne kadar bildiği, bu anıları şimdi, gizlice neden yazdığı hiçbir zaman tam olarak netleşmez.
Bu belirsizlik tam olarak Oates'un "grotesk" üslubunun merkezindedir — gerçek dehşet bir canavarda değil, açıklanmayan bir kayıpta ve yetişkinlikte bile çözülmeyen bir çocukluk travmasındadır.
Kapsam. İnceleme derlemenin yalnızca ilk öyküsünü (“Perili Ev”) ve onun da yaklaşık yarısını kapsar; kalan 16 öykü konu edilmemiştir. Kitap yalnızca Türkçe basılmıştır, Azerbaycanca çevirisi yoktur — inceleme Türkçe metinden hazırlanmıştır.
Sorumluluk. Bu inceleme, yazarının kişisel değerlendirmesidir ve sorumluluk ona aittir. "Kitapta Ne Var?" platform olarak incelemenin içeriğinden sorumlu değildir. Eserin tüm hakları yazarına ve yayınevine aittir; kapak görseli yalnızca tanıtım amacıyla kullanılır.
Bir sorununuz varsa bize yazın. Yayınevi, yazar, hak sahibi ya da sadece okuyucu — fark etmez. Bu incelemede telif hakkı açısından sorunlu bir şey varsa, inceleme yazarı sitenin kurallarını ihlal etmişse, ya da sadece bir öneriniz ya da şikayetiniz varsa, hey@kitabdanevar.com adresine yazın. Meseleyi mahkemeye taşımadan, kendi aramızda çözmek istiyoruz: başvuruyu 48 saat içinde inceliyor, gerekirse incelemeyi düzeltiyor ya da tamamen kaldırıyoruz.
Minton'ların evinin sonradan cesedin bulunduğu yer olduğu cümlesini fark etmeden okudum, sonra geri dönüp dehşetle bir daha okudum.
Atmosfer puanı 5/5 tamamen haklı, hiçbir canavar yok ama her sayfada kötü bir şey olacağını hissediyorsun.
Açık son beni önce sinirlendirdi, sonra bunun tam olarak amaç olduğunu anladım.
