Cehennem Günlüğü
Uyğundur
- Ionescoun pyeslərini oxuyub müəllifin daxili dünyasını, qorxularını və fikirlərini tanımaq istəyənlərə
- Ölüm, zaman və uşaqlıq xatirələri haqqında parçalanmış, esse tipli mətnləri sevənlərə
- Teatr və ədəbiyyat tələbələrinə: kitabda dramaturqun öz yazı və teatr haqqında fikirləri də var
Uyğun deyil
- Xronoloji, dəqiq tarixli və tək xətlə irəliləyən gündəlik axtaranlara: qeydlər nizamsız və yuxu kimidir
- Ionescoun pyesləri ilə tanış olmayanlara: bir çox istinad bu pyeslərin biliyini tələb edir
- Siyasi mövzuda neytral mətn istəyənlərə: müəllif sol ideologiyalara qarşı kəskin mövqe tutur
Kitab klassik gündəlik deyil: tarixsiz qeydlər, xatirə parçaları, yuxular və mülahizələr bir-birinə qarışır. İlk bölmə Mayenne bölgəsindəki La Chapelle-Anthenais kəndinin uşaqlıq xatirələridir. Ionesco orada dəyirman evində Baptist Baba, Jeannette Ana, Marie və Maurice ilə yaşayıb: Baptist baba göy köynəkli, boynunda qamçı, qısrağı arabaya qoşub gəzərdi; hərbi xidmətdə tüfənglə baş barmağını uçurub və məhkəmə onu bəraət qazandırsa da qəsdən etdiyindən şübhələnilib; oxuyub yaza bilməyən baba hesab üçün taxtaya cızıq vurardı.
Xatirələr kiçik, canlı səhnələrdən ibarətdir: məktəbdə mükafat paylanması, müəllim Monsieur Guene-nin «o qədər qışqırma, Ionesco» deməsi, kəndə yerləşdirilmiş Amerika əsgərlərinin bir qış kəndlilərlə yaşaması, səsi gözəl Fransızca danışan mahnıçı və «amma Amerikalıdır!» deyən Jeannette Ana. Uşaq anası onu götürüb Parisə aparanda — payızdır, stansiyaya gedərkən yağış yağır — Baptist baba göz yaşını barmağı ilə əzir. «Bundan sonra nə Jeannette Anayı, nə Baptist Babanı görə bilmədim».
Ən güclü hissə zaman və ölüm düşüncəsidir. Ionesco dörd-beş yaşında özünün qocalıb öləcəyini, yeddi-səkkiz yaşında anasının öləcəyini düşünüb; La Chapelle-Anthenais-də «zamanın xaricində, bir növ cənnətdə» olub; on bir-on iki yaşında «sonu» hiss etməyə başlayıb, on beş-on altı yaşında isə yalnız keçmiş və artıq «keçmişə çevrilməkdə olan sabah» qalıb. «İndiki zamanı» yenidən tapmaq istəyir: yeni yerdə iki gün, eyni yerdə keçən otuz ilə bərabərdir, sürət isə «cəhənnəmin özüdür».
Növbəti bölmə «Düşüncələrə qatılma, tanıma» teatrdan danışır. Ionesco Brechtin tamaşaçının kövrəlməsini yox, fikri qavramasını istədiyini yazır və hər tərəfdaş yazıçının oxucunu «ələ keçirmək» istədiyini deyir: kim ki bir partiyanın yanındadır, əsərində cəzalandırılacaq bir pis və mükafatlandırılacaq bir yaxşı qoyur. Özü isə «bir partiyalı deyiləm, amma hamısıyam» deyir və insanı sinfindən, irqindən, «sosial qabığından» çıxararaq yazmağı seçir. Sonra insanın ölümü düşüncəsindən qaça bilməyən, yalnız sərxoşkən xoşbəxt olmuş bir xatirə-etiraf gəlir.
- Qeydlər xronoloji deyil: uşaqlıq xatirəsi, düşüncə və esse bir-birinin içinə keçir
- Kiçik şəxsi detallar (baş barmağı, taxtadakı cızıqlar, göz yaşı) xatirələri canlı edir
- Zaman və ölüm fikri kitabın əsas xətti kimi təkrarlanır
- Müəllif özü haqqında yazarkən sadə, yarı etiraf tonu saxlayır
Müəllifin teatr haqqında məqalələrini və baxışlarını toplayan kitab
Absurd, ölüm və mənasızlıq haqqında fəlsəfi esse
Kitabdakı ölüm dialoqlarının yaxın olduğu pyes
Oxunan hissənin sonunda Ionesco ölümlə bağlı bir etiraf edir: anasının bir gün öləcəyini dəhşətlə düşünüb, amma atasının öləcəyini heç ağlına gətirməyib. Bunu atasını sevməməyi ilə izah etmir: atasının uzun yoxluğu içində dərin boşluq qoyub, deməli o ona ölümsüz kimi görünüb. Bundan sonrası bu rəyin dairəsindən kənardadır.
Problem görürsünüzsə bizə yazın. Nəşriyyat, müəllif, hüquq sahibi və ya sadəcə oxucu — fərqi yoxdur. Bu icmalda təlif hüququ baxımından problemli bir şey varsa, icmal yazarı saytın qaydalarını pozubsa, yaxud sadəcə təklifiniz və ya iradınız varsa, hey@kitabdanevar.com ünvanına yazın. Məsələni məhkəməyə aparmadan, öz aramızda həll etmək istəyirik: müraciəti 48 saat ərzində araşdırır, lazım gələrsə icmalı düzəldir və ya tamamilə silirik.
